Ταχυδρόμος του Πολιτισμού: Διεθνής Ημέρα Μητρικής Γλώσσας.

international-language-day
https://thenorwichradical.com/2016/02/21/identity-politics-and-the-mother-tongue/
Ο όρος «μητρική γλώσσα», που συχνά ακούμε τον κόσμο να χρησιμοποιεί απερίσκεπτα, έχει –σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες της γλωσσολογίας- βιολογική έννοια. Μητρική θεωρείται η γλώσσα, της οποίας τους ήχους ακούει το έμβριο μέσα από την κοιλιά της μητέρας του. Είναι η γλώσσα, στην οποία μας νανούρισε η μητέρα μας, όταν ήμασταν βρέφη (κυρίως από το 5ο έτος της ζωής μας). «Γλώσσα διαβίωσης» ονομάζεται η δεύτερη γλώσσα –που ίσως να μιλιέται σε μία οικογένεια, όταν ο πατέρας είναι διαφορετικής εθνικότητας από τη μητέρα. Επίσης δεύτερη θεωρείται και η γλώσσα του τόπου στον οποίον διαβιώνουμε ως ξένοι μόνιμοι κάτοικοι. Τέλος, «τρίτη» ονομάζεται η ξένη γλώσσα στην οποία ολοκληρώσαμε τις πανεπιστημιακές μας σπουδές, ή ακόμη και εκείνη που μάθαμε σε επίπεδο C2 ως ξένη, σε κάποια σχολή της χώρας μας, με την προϋπόθεση ότι διατηρούμε αυτήν τη γνώση ενεργή.
            Οι λέξεις lengua (γλωσσική ομάδα), idioma (φυσική γλώσσα), dialecto (διάλεκτος), modismo (τοπικό ιδίωμα) & lenguaje (ιδιόλεκτο), που χρησιμοποιούσαμε παλαιότερα στα ισπανικά, αποτελούν –πλέον- παρωχημένη ορολογία. Όλες αυτές οι έννοιες συνοψίζονται σήμερα στον όρο: «γλωσσική ποικιλία», κι έτσι αποφεύγονται περιστατικά φυλετικού διαχωρισμού και κοινωνικών διακρίσεων. Τι σημαίνει, άλλωστε: «διάλεκτος»; Η «επίσημη» γλώσσα μίας χώρας εξαρτάται από τα ιστορικά γεγονότα και οφείλεται σε πολιτική επιβολή. (Εάν, π.χ., η νεώτερη ιστορία της Ελλάδας είχε ακολουθήσει διαφορετική πορεία, και ήταν σημερινή πρωτεύουσα της χώρας η Τραπεζούντα, τότε επίσημη γλώσσα των Ελλήνων θα ήταν η Ποντιακή…)

international-mother-language-day

http://www.khaama.com/international-mother-language-day-and-its-relevance-to-us

            Θεωρείται λάθος να λέμε ότι «η γλώσσα είναι ζωντανός οργανισμός». Αντίθετα, είναι ανεξάρτητη από τη γενική νοημοσύνη, ενώ η εκμάθησή της ως ξένης στη νηπιακή ηλικία, αναπτύσσει την εκφραστική και γνωστική (ως προς τον τοπικό πολιτισμό) ικανότητα του παιδιού.
            Επίσης, η γλώσσα δεν διέπεται από μαθηματική λογική.
Είναι γνωστός στους γλωσσολόγους ο Christopher, ένας σύγχρονός μας πενηντάρης στην ηλικία Άγγλος, με δείκτη νοημοσύνης 40-60, ο οποίος πάσχει από βαριάς μορφής αυτισμό με ψυχο-κινητικά προβλήματα, και παρ’ όλα αυτά έχει κατορθώσει μόνος του να μάθει να μιλάει και να γράφει άριστα γαλλικά, γερμανικά, ισπανικά, ιταλικά, ελληνικά και και πολωνικά, ενώ γνωρίζει επίσης τουρκικά, φινλανδικά, ουαλικά και βερβερικά της Σαχάρας σε ικανοποιητικό επίπεδο.

2

https://www.mtholyoke.edu/~mahbo22d/classweb/bengali_language_movement/intlmot

Σήμερα, υπάρχουν σε ολόκληρο τον κόσμο 6.912 γλώσσες & ποικιλίες. Η γλώσσα, όμως, δεν ταυτίζεται με τη λεκτική επικοινωνία: η νοηματική (για τα άτομα με προβλήματα ακοής) θεωρείται «φυσική γλώσσα», και γι’ αυτόν το λόγο υπάρχει διαφορετική νοηματική για κάθε γλώσσα (ελληνική, ισπανική, κλπ…)
            Τα γλωσσικά δάνεια, όταν αφομοιώνονται σωστά –με καταλήξεις, όπως ο νεολογισμός «γκουγκλάρω», βοηθούν μία γλώσσα να επιβιώσει, σύμφωνα με τις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας που τη χρησιμοποιεί, κι αυτό συμβαίνει επειδή τα μορφήματα είναι ισχυρότερα από τις ρίζες. Από την άλλη πλευρά, η καταναγκαστική χρήση αρχαιοπρεπών (κατασκευασμένων) λέξεων, όπως π.χ.: ο «τηλεδιαυλοεπιλογέας», αντί του κοινού «κοντρόλ», δείχνουν μία νοσηρή αρχαιολαγνεία/καπηλεία. Είναι λέξεις και κείμενα γκροτέσκα αγκυλωμένα, αλλόκοτα συναρμοσμένα και με αδέξιες φραστικές συστροφές –ακόμα και για τα δεδομένα μιας τεχνητής ποικιλίας, όπως η καθερεύουσα, ή εκείνο το αγγλικό κείμενο με τις ελληνικές λέξεις: Kyrie, I eulogize the archons of the Panethnic Numismatic Thesaurus and the Oecumenical Trapeza for the orthodoxy of their axioms methods and policies, although there is an episode of cacophony of the Trapeza with Hellas…
Όλα αυτά είναι κοινά αποδεκτές (ή μη) κοινωνικές συμβάσεις.

native-speaker

http://www.teflone.com/blog/posts/how-mother-tongue-influence-affects-english

            Δεν υπάρχει, λοιπόν, «πλουσιότερη» ή «απλούστερη» γλώσσα. Οι ιθαγενείς Wulla της Παταγονίας, έχουν στη γλώσσα τους τη yagha την πιο λακωνική έκφραση που έχει δημιουργηθεί σε ολόκληρη την ιστορία της γλωσσολογίας, με μία μόνο λέξη: “Mamihlapinatapai”, που σημαίνει: “Μία ματιά, που την μοιράζονται δύο άνθρωποι, επιθυμώντας ο καθένας τους να προσφέρει ο συνομιλητής τους αυτό που εκείνοι επιθυμούν, επειδή οι ίδιοι είναι απρόθυμοι να το κάνουν ή και να προτείνει ο ένας στον άλλον μία ανείπωτη, μύχια, προσωπική του στιγμή, την οποία και οι δύο -αντίστοιχα- γνωρίζουν και συμφωνούν σιωπηλά.” Αυτή η σχετικά μικρή λέξη με το τεράστιο νόημα -λεκτικό & ψυχο/κοινωνικό- έχει καταγραφεί στο βιβλίο Guiness, επειδή εμπεριέχει συγχρόνως: αυτοπαθή τύπο & παθητική φωνή της κατάστασης σε μορφή προσωδιακού προσφύματος, επιρρηματικά μορφήματα στατικότητας & μεσένθημα αλληλουχίας, φώνημα που δηλώνει ολοκλήρωση πράξης και λέξημα που λειτουργεί ως ρίζα ρήματος. Αυτή η έννοια της “σιωπής με νόημα” συναντάται και στα ιαπωνικά, ως: ishin denshin 以心伝心 της οποίας το δεύτερο & το τελευταίο ιδεόγραμμα σημαίνει: “καρδιά”. Είναι γνωστή, άλλωστε η κοινή μογγολική & μαλαιοπολυνησιακή καταγωγή των Ιαπώνων & των Ινδιάνων!…
            Οι σύγχρονοι δάσκαλοι παραπονιούνται για τη «λεξιπενία» της νεώτερης γενιάς. Αυτό, όμως, είναι ένα λάθος τους, γιατί το εκπαιδευτικό πρόβλημα είναι ο ελλιπής γραμματισμός. Πρέπει, βέβαια, να προσέχουμε και την «υπερδιόρθωση», που καταλήγει –όπως είδαμε και προηγουμένως- σε μία πιεσμένη μορφή καθαρεύουσας. Η έννοια της γλώσσας διαχωρίζεται σαφώς από την έννοια του γλωσσικού ύφους. Σε κάποιες γλώσσες μπορεί να μην υπάρχει μία λέξη, αλλά υπάρχει η έννοιά της, κι εκφράζεται με ποικίλους τρόπους.
Η γραμματική –όπως αναφέρει και ο γλωσσολόγος Chomsky, είναι υπόρρητη, κι εξαρτάται ψυχολογικά από τον κοινωνικό μας περίγυρο.
            Επομένως, δεν υπάρχει η «τέλεια γλώσσα» που επί αιώνες αναζητά ο Άνθρωπος (όπως αναφέρει ο Umberto Eco).

Πολύ ευχαρίστως θα επικοινωνούμε μαζί σας για αυτά  τα θέματα, όπως επίσης και για ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών στον χώρο σας, Ηλίας Ταμπουράκης, κιν.:6951614346 & Maricela Jiménez, 6939777085

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s