Συγκριτική Μυθολογία: Ένα παραμύθι παγκόσμιο, αλλά όχι παγκοσμιοποιημένο.

Κείμενο του Ηλία Ταμπουράκη στο VI Πολυεθνικό Πολιτιστικό Φεστιβάλ που οργάνωσε ο Όμιλος UNESCO Νομού Πειραιώς και Νήσων στις 15 Ιουνίου 2004, 
στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας.

1404237951
    «Η αλήθεια που εμπεριέχεται σε οποιοδήποτε θρησκευτικό δόγμα είναι τόσο παραλλαγμένη και συγκαλυμμένη συστηματικά», λέει ο Sigmund Freud, «έτσι ώστε το μεγαλύτερο μέρος της Ανθρωπότητας να μην μπορεί να την αναγνωρίσει.» Αυτό ακριβώς συμβαίνει όταν εξηγούμε σ’ ένα παιδί ότι ένας πελαργός φέρνει τα μωρά στον κόσμο. Μαθαίνοντας να αποκρυπτογραφούμε τα συμβολικά γλωσσικά ιδιώματα, θα είναι ευκολότερο να κατανοήσουμε και να διαδώσουμε την αρχαία σοφία. «Μία είναι η Αλήθεια, όμως οι σοφοί της δίνουν πολλά ονόματα», γράφουν οι Βέδδες. Η θρησκεία, η φιλοσοφία, οι τέχνες, η κοινωνική δομή του ανθρώπου όλων των εποχών, κάθε τεχνολογική κι επιστημονική εφεύρεση ή ανακάλυψη, αλλά και τα όνειρα, πηγάζουν από το μαγικό κύκλο των μύθων, και είναι οι ψυχολογικές βάσεις των γλωσσών. Οι σύγχρονοι ψυχίατροι είναι οι κυρίαρχοι του βασιλείου της μυθολογίας, του μυστικισμού και της δύναμης του λόγου, λέει ο Joseph Campbell, ενώ ο Ιωάννης Κακριδής διδάσκει ότι ο μύθος είναι μία αξία που δε χρησιμεύει, βέβαια, ως αποδεικτικό στοιχείο, αλλά ως καθαυτό ουσία και βαθμίδα της ανθρώπινης συνείδησης, η οποία τον δημιουργεί για την ολοκλήρωση και την πληρότητά της.
964390_329719203820336_925162630_o
Σε αυτήν την προσέγγιση των συμβόλων του συλλογικού ασυνείδητου των προκολομβιανών πολιτισμών, δεν θα προσπαθήσουμε να εξομοιώσουμε απλοϊκά τις σκεπτομορφές της πανανθρώπινης διανόησης· δεν υποστηρίζουμε, άλλωστε, τις ψυχαναγκαστικές κραυγές ορισμένων υπερεθνικιστών που διατείνονται ότι… «Ἐν ἀρχῆ ἦν ἡ Ἑλλάς». Οι πολιτισμοί ακολουθούν –κατά κάποιον τρόπο- παράλληλες πορείες. Αυτή η ανάλυση προτείνει την πιθανότητα μίας παρόμοιας σκέψης ανάμεσα στους λαούς, η οποία τους οδηγεί σε συγκεκριμένους κοινωνικοπολιτικούς σχηματισμούς, ακολουθώντας, όμως, διαφορετικούς δρόμους· δρόμους που ανοίγονται μέσα στη Φύση που τους τρέφει: ζούγλες και πάγους, ερήμους, βουνά και θάλασσες. Αυτή είναι η κύρια λειτουργία της μυθολογίας: να εκφράζει με γραφικό τρόπο τις κοινωνικές και πολιτικές δομές, συνήθως στα πλαίσια κάποιας θρησκείας. Στην αρχαιότητα, η φιλοσοφία συμπορεύτηκε με το μύθο. Η μέθοδος αυτής της σύγκρισης θα είναι «ολιστική»: αποφεύγοντας τις γλωσσολογικές παγίδες των συμπτώσεων –τα επονομαζόμενα “faux amis” ή “false cognates”, μία προσφιλή μέθοδο των ομόηχων λέξεων που χρησιμοποιούν ορισμένοι για να αποδείξουν ότι οι Αμερινδοί μιλούν… ελληνικά (!)- θα εστιάσουμε την προσοχή μας [κατά τον Georges Dumézil, (1898-1986), τον Γάλλο πρωτοπόρο της συγκριτικής μυθολογίας] στην τυπολογία των λειτουργιών και στα πρότυπα συμπεριφοράς των μυθικών προσώπων. Συγχρόνως, όμως, θα συγκρίνουμε μεταξύ τους τους θεούς, τους δαίμονες και τους ήρωες, αλλά και ολόκληρο το πάνθεον του κάθε πολιτισμού ως ένα σύνολο, ένα δομημένο σύστημα, έτσι ώστε να εμφανιστεί ο οιοσδήποτε πιθανός ισομορφισμός. Βέβαια, ο περιορισμένος χώρος που διατίθεται για οποιοδήποτε εισαγωγικό σημείωμα, δεν επιτρέπει την εμβάθυνση, αλλά αυτό δεν εμποδίζει την προσεκτική αναφορά κάποιων στοιχείων.
GREECE OLYMPIC BEIJING FLAME

http://www.huffingtonpost.gr/alexandra-simeonidou/-_162_b_6158942.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε διαδοθεί η ιδέα ότι οι Αμερινδοί λαοί ήταν «πρωτόγονοι ευγενείς» και αθώοι, που ζούσαν σε μία Εδέμ, και που μπορούσαν να εξαπατηθούν ανταλλάσσοντας τα χρυσοφόρα βουνά τους για μία χούφτα ψευδοκοσμημάτων με καθρεφτάκια. Εκείνοι οι αρχαίοι πολιτισμοί, όμως, που είχαν τους πυρήνες τους στις εκτενείς περιοχές που σήμερα ονομάζουμε «Μέση Αμερική» και ειδικότερα Μεξικό και Γουατεμάλα, ή στις περουβιανές και βολιβιανές εκτάσεις των Άνδεων, ήταν συγκρίσιμοι με τα Ευρωπαϊκά βασίλεια της εποχής τους: ήταν οργανωμένοι σε αντίστοιχες κοινωνικές τάξεις, είχαν στρατοκρατούμενη και επεκτατική πολιτική, και διέθεταν γνώσεις αρχιτεκτονικής, αστρονομίας, ναυσιπλοΐας, μαθηματικών και άλλων επιστημών και τεχνών. Κατά την πολιτισμική σύγκρουση που επιτελέστηκε το 15ο και 16ο αι. κ.Π., το μοναδικό πλεονέκτημα των Ισπανών και Πορτογάλων κατακτητών ήταν η οπλική τους υπεροχή έναντι των ιθαγενών.
18528_mineria-joyeria-artesanias-colombia-2015
http://www.artesaniasdecolombia.com.co:8080/PortalAC/

Για να προσεγγίσουμε καλύτερα τους εναπομείναντες Μάγια (mayas) στο νότιο Μεξικό και στη Γουατεμάλα, τους Αζτέκους (aztecas) στο Μεξικό, τους Αϋμάρα (aymaras) στη Βολιβία, τους Ίνκα (incas) στο Περού και σ’ άλλες χώρες των Άνδεων, τους Γουαρανί (mby’a tupí-guaraní) στην Παραγουάη, τους Τσίμπτσα (chibchas) στην Κολομβία και τους άλλους προκολομβιανούς λαούς της Μέσης Αμερικής, της Ζώνης της Πανανδικής Παράδοσης και των περιοχών του Αμαζονίου και της Καραϊβικής, που βρίσκονται στο περιθώριο αυτών των πολιτισμών, πρέπει να διερευνήσουμε τη μυθολογία τους, στην οποία η μοναδική ουσιαστική διαφορά από τη «Δυτική» θεώρηση επικεντρώνεται στο γεγονός ότι ο Άνθρωπος δεν αποτελεί το μέτρο των πάντων, σε αντίθεση με τον Κλεόβουλο, που δίδασκε το ρητό: «Μέτρον ἂριστον».
3068698146_204e1df7f7_b-1
   https://www.flickr.com/photos/bailemoselbimbo/3068698146/sizes/l

Η επιστήμη της Ανθρωπολογίας μιλάει για παράλληλη ανάπτυξη διαφορετικών πολιτισμών. Ο Claude Lévi-Strauss, (1908-2009), ο γαλλόφωνος ανθρωπολόγος, στο έργο του Race et histoire (1952) -Φυλή και Ιστορία, προκειμένου να αποδείξει ότι η πολιτιστική και η βιολογική διαφορετικότητα είναι δύο διακριτά πράγματα, αναφέρει ότι δύο κουλτούρες που δημιουργούν άνθρωποι, οι οποίοι ανήκουν στην ίδια φυλή, μπορεί να διαφέρουν περισσότερο μεταξύ τους από ότι δύο κουλτούρες, οι οποίες αντιστοιχούν σε ομάδες που διαφέρουν φυλετικά.
maxresdefault

https://www.youtube.com/watch?v=TpvoNkSgElQ

Η Κεντρική Αμερική περιλαμβάνει οκτώ χώρες: το Μεξικό –από την πρωτεύουσα, έως τα νότια σύνορά του, τη Βρετανική Ονδούρα (Belize), τη Γουατεμάλα –όπου δημιουργήθηκε το Πόπολ Βουχ (Pópol Vuh)-, το Σαλβαδόρ, την Ονδούρα, τη Νικαράγουα την Κόστα Ρίκα και τον Παναμά –από τα βόρεια σύνορά του, έως και την Πρωτεύουσα. Πρόκειται για μία εντυπωσιακής ομορφιάς περιοχή της Λατινικής Αμερικής, όπου βρίσκεται ο μεγαλύτερος κοραλλιογενής ύφαλος του δυτικού ημισφαιρίου (Μπελίζ) και οι περισσότεροι και πιο καλοδιατηρημένοι τροπικοί εθνικοί δρυμοί του κόσμου (Κόστα Ρίκα). Μέση Αμερική ονομάζεται σύμφωνα με την αρχαιολογική ορολογία.

15f6bb2cadec15687ad11cfd7c301868

https://gr.pinterest.com/pin/183381016048001797/

Πολιτισμοί που στηρίζουν την πίστη ότι πριν τη Δημιουργία τους υπήρχε το Χάος, ή διαδοχικοί Κόσμοι παρελθόντων, παρόντων ή μελλοντικών χρόνων, έχουν εμφανιστεί κι από τις δύο πλευρές του «βάλτου» -όπως κάποιοι μιγάδες της Αμερικής συνηθίζουν ν’ αποκαλούν τον Ατλαντικό Ωκεανό: «el otro lado del charco». Οικουμενικές καταστροφές που προκαλούνται από τα θεμελιώδη στοιχεία της Φύσης, έχουν διεγείρει το θεϊκό νου –που δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον ανθρώπινο- να πειραματιστεί με τις ζωτικές ουσίες, για να κατορθώσει υλικές και πνευματικές αναγεννήσεις της Ανθρωπότητας.

    Οι δημιουργοί και ιδρυτικοί πυρήνες δίνουν σχεδόν πάντα τη θέση τους σε θεϊκούς αυτοκράτορες, που εκπροσωπούν τις συντηρητικές δυνάμεις του σύμπαντος. Πρόκειται για πνεύματα που μετουσιώνονται σύμφωνα με την ψυχοσύνθεση του ανθρώπου που τα διατηρεί. Οι θεοί είναι αυτοί που ρίχνουν τους Ήρωες στην πορεία των δοκιμασιών, τους οδηγούν στο κατώφλι του Κάτω Κόσμου, και τους ενθαρρύνουν ν’ αποτολμήσουν μία εποικοδομητική επάνοδο στο γήινο Κόσμο του λαού τους.

    Ο διαπολιτισμικός Ήρωας είναι ο ομφαλός του μικρόκοσμού του. Είναι ο διαμεσολαβητής ανάμεσα σε δύο Κόσμους και δωρητής αγαθών στην Ανθρωπότητα. Πολεμιστής, εραστής, τύραννος και σωτήρας, είναι ταυτόσημος με όλα τα άτομα κάθε κοινωνικού συνόλου. Ολόκληρο αυτό το κοσμογονικό/θεογονικό και ηρωικό σύστημα, έχει τις ρίζες του στη μετουσίωση της υλικής και πνευματικής θυσίας.
2649131-ancient-greek-heroes-statue-on-the
https://www.colourbox.com/image/ancient-greek-heroes-statue

Στις μυθολογίες του κόσμου, συνήθως η Κοσμογονία και ο Κατακλυσμός αποτελούν δύο αλληλένδετους αλλά διακριτούς κύκλους. Σε αυτήν την σύντομη ανάλυση, τοποθετούμε αυτά τα δύο στοιχεία μαζί, εφ’ όσον ο Κατακλυσμός συμβολίζει την αναδημιουργία.
Ο συμβολισμός του δωδεκάθεου απορρέει από τα αστρολογικά πρότυπα του ηλιακού ημερολογίου, που θεωρούνται σταθεροί παράγοντες για την οργάνωση των κοινοτήτων σε συγκεκριμένες χρονικές ενότητες. Ο αριθμός 12 συναντάται στη λατρεία, στο μύθο και στην τέχνη. Εκτός από την αρχαία Ελλάδα, υπήρχαν δωδεκάθεα στην Αίγυπτο, τη Βαβυλώνα, την Ασσυρία, στη Χαλδαία και στο Βαβυλωνιακό Ελάμ (Elam) -το σημερινό Χουζιστάν ( خوزستان Khūzestān) του νοτιοδυτικού Ιράν, όπως επίσης και στους Χετταίους, στους Ετρούσκους, στους Ρωμαίους και στα γερμανικά φύλλα. Ακόμη και στο Χριστιανισμό, οι μαθητές του Ιησού ήταν 12. Οι θεοί έδιναν με τη στάση ζωής τους το παράδειγμα της ενότητας και της ακεραιότητας στις κλασικές κοινωνίες. Οι θεότητες εμφανίζονται σε ζεύγη ετερώνυμων στοιχείων ή αλληλοσυμπληρούμενων μορφών, κι ενσωματώνονται μ’ αυτόν τον τρόπο στις δραστηριότητες της Ανθρωπότητας. Ο Πλάτων ταξινομεί την πολιτική του σκέψη βασιζόμενος στον αριθμό 12. Το Ελληνο-ρωμαϊκό Πάνθεο αντιστοιχούσε στα 12 μηνιαία σύμβολα του ωροσκοπίου, στους Μάγια όμως, ο ζωδιακός κύκλος είχε 13 μήνες (των 20 ημερών):

 quetzalcoatl-svg

https://en.wikipedia.org/wiki/Quetzalcoatl

Ο κεντρικός ρόλος του διαπολιτισμικού Ήρωα είναι η ανάπτυξη του πολιτισμού, δηλαδή το κοινό αγαθό της λύτρωσης της κοινωνίας από τέρατα, κατάρες και εισβολές, με απώτερο σκοπό να φτάσει στην πνευματική και υλική κατάκτηση ενός αναγεννημένου κόσμου.

    Τα στάδια της ηρωικής ζωής είναι τα εξής: 

  1. Ο Ήρωας είναι ημίθεος και αποτελεί τον ομφαλό του Κόσμου.
  2. Λαμβάνει τη θεϊκή πρόκληση στην περιπέτεια και στη γνώση.
  3. Απορρίπτει αυτήν την πρόκληση.
  4. Συναντά υπερφυσική βοήθεια σε ένδειξη προτροπής.
  5. Περνά το κατώφλι του Κάτω Κόσμου, και:
  6. συνεχίζει την οδό των δοκιμασιών, όπου:
  7. συναντά τη θεά-μητέρα-ερωμένη.
  8. Καθιερώνεται σε σημείο θεοποίησης, αλλά:
  9. πρέπει να επιστρέψει στο λαό του για να του μεταδώσει τα θεϊκά αγαθά, όμως:
  10. αρνείται και πάλι, και:
  11. κατορθώνει να διαφύγει ως δια μαγείας.
  12. Λαμβάνει και πάλι άνωθεν σωτηρία, και:
  13. ξαναπερνά το κατώφλι –της αναγέννησης, αυτήν τη φορά.
  14. Μετουσιώνεται σε Κύριο των Δύο Κόσμων, και ως:

 Α. άνθρωπος,

 Β. θεός,

 Γ. πολεμιστής,

 Δ. εραστής,

 Ε. αυτοκράτορας,

 ΣΤ. τύραννος,

 Ζ. σωτήρας, ή:

 Η. άγιος,

  1. μεταδίδει στην Ανθρωπότητα τη γνώση των νέων αγαθών,
  2. για να γκρεμίσει τις παλιές και σάπιες δομές, και:
  3. να δημιουργήσει νέες αξίες και αρετές,
  4. περιμένοντας πάντα το νέο Ήρωα, που θα επιτελέσει τον ίδιο κοσμικό κύκλο.

    Η ταύτιση των μεμονωμένων ατόμων με τον Ήρωα επιδέχεται μία βαθιά ψυχολογική ερμηνεία της κοινωνικής δραστηριότητας. Στην εποχή μας, ο Ήρωας υπερβαίνει τα όρια των καιρών και ξεσηκώνει τα πλήθη για ν’ αγωνιστούν ενάντια σε σύγχρονους δράκους, όπως είναι η παγκοσμιοποίηση. Αυτό, όμως, ακούγεται ουτοπικό. Οι νευρώσεις του σημερινού ανθρώπου είναι το αποτέλεσμα της απομάκρυνσής του από τον παραδοσιακό πολιτισμό.

50606-dionysos

http://5465.pblogs.gr/2007/09/dionysos-o-dithyrambos.html 

Διθύραμβος –ένα από τα χαρακτηριστικά του Διόνυσου που ανασταίνεται μετά το θάνατό του- σημαίνει για τους αρχαίους Έλληνες «αυτός που έχει δύο πόρτες», δηλαδή «κάποιος που βιώνει το θαύμα της δεύτερης γέννησης». Είναι γνωστό ότι τα θεατρικά χορικά –που ονομαζόταν διθύραμβοι, και οι μυστικιστικές τελετουργίες της αιματηρής λατρείας του Διόνυσου, σηματοδοτούσαν την έναρξη της τραγωδίας στην Αττική, δεδομένου ότι ο Διόνυσος συσχετιζόταν με την αναγέννηση της Φύσης, της Σελήνης και του Ηλίου και με την ανάσταση της ψυχής, που γιορταζόταν κάθε Άνοιξη –την εποχή της αναγέννησης της Φύσης και του Χρόνου.

    Ο Ήρωας, μετά την κάθοδό του στον Κόσμο των νεκρών και την επάνοδό του στη Γη, ξεπερνά τα εμπόδια της ζωής και φτάνει στο σημείο ν’ αντικρίσει τη λάμψη της πατρικής εικόνας, να την κατανοήσει και να ταυτιστεί με αυτήν.

    Σε ορισμένες σύγχρονες κοινωνίες κανιβάλων της Αυστρονησίας, οι νέοι μυηθέντες πρέπει να επιβιώνουν για κάποια περίοδο με το αίμα από το ρινικό οστό ή από τα γεννητικά όργανα των ενηλίκων της κοινωνίας τους. Η περιτομή σημαίνει γι’ αυτούς ένα είδος ελαφρύ ευνουχισμού. Τέτοιες σπονδές αίματος από τα γεννητικά όργανα γινόταν και ανάμεσα στους ιθαγενείς της Μέσης Αμερικής, όπως π.χ., στους Μάγια. Η προσφορά αίματος φανερώνει το αρχέτυπο της αυτοθυσίας που συμβολίζει το ευεργετικό πατρικό πρόσωπο.

index_05_02

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-C112/347/2321,8891/

Η Αμερική, σε σύγκριση με τις άλλες ηπείρους, έχει δεχτεί τις σκληρότερες πιέσεις από τους «δυτικούς» που, ως μοναδικοί αποικιοκράτες της Ιστορίας, ανέπτυξαν απάνθρωπες μεθόδους, προκειμένου να αλλάξουν ριζικά την προσωπικότητα των λαών της, και κατόπιν τη Φύση της.  Παρ’ όλα τα πεντακόσια χρόνια που κράτησε ο εξαγνισμός των ευγενών της στην ιεροεξεταστική πυρά, η υλοτομία των πρωτογενών δασών της βροχής, το λιώσιμο των χρυσών θεών της για τους πολέμους του άπληστου Ισπανικού στέμματος, και το πότισμα των παιδιών της με αναψυκτικά «Cola», η Mama Grande, η «Μεγάλη Γιαγιά», η Ñande Jaryi, ξαναγεννιέται μες’ από τις στάχτες των θρυμματισμένων της οστών, κι επιβιώνει με το αίμα των ίδιων της των παιδιών που συνεχίζει να θυσιάζει.  Το αμιγώς ινδιάνικο υποσυνείδητό της ίσως να μην υφίσταται πλέον.  Αλλά κι εκείνη, με τη σειρά της, έχει μεταλλάξει τον κατακτητή της, έτσι ώστε το νεόφερτο αυτό στοιχείο να μην τρέφεται  παρασιτικά.  Το υποσυνείδητο του λευκού επίσης δεν υφίσταται.  Η νοοτροπία του μιγά έχει διαποτίσει τα πάντα. Σαν προνύμφη, η Αμερική, έχει μεταμορφωθεί εξωτερικά σε πεταλούδα, αλλάζοντας τις αυτόχθονες γλώσσες της σε υβριδικά ιδιώματα, ξανοίγοντας την επιδερμίδα τής χάλκινης φυλής της, εγείροντας τις πυραμίδες της σε πολυεθνικά ξενοδοχεία και υιοθετώντας ξένο Θεό Καθολικό κι ορδές καλοσυνάτων Αγίων Αποστολικών, που τροφοδοτούν τους απλοϊκούς ντόπιους με «εγχειρίδια των ηλιθίων» –όπως θα ‘λεγε κι ο Περουβιανός συγγραφέας και πολιτικός Mario Vargas Llosa, (1936-), για να τους μετατρέψουν με τη σειρά τους σε βορά των μεγαλόσχημων της πολιτικοθρησκευτικής ηγεσίας.  Κατά βάθος όμως, η Γιαγιά Αμερική παραμένει προνύμφη. 

parkinsons-disease-31

http://www.pdtrials.org/en/clinical_research_news/release/pr_1236702300

    Οι μνήμες της θρησκείας της έχουν πάρει δύο δρόμους:  το μυθολογικό στα βιβλία των Ευρωπαίων, και το μαγικό στις καθημερινές γειτονιές της, απ’ το Μεξικό ως την Παραγουάη, κι απ’ τη Βραζιλία ως τη Βολιβία. Κι αυτό συμβαίνει γιατί η μοίρα των θρησκειών του Κόσμου είναι κοινή: μετά από πολέμους ή μεγάλες φυσικές καταστροφές, κάθε δόγμα, αφού διαρραγεί ο κοινωνικός ιστός που το εμπεριέχει ως συστατικό του, μετατρέπεται σε μύθο, ο οποίος, με τη σειρά του, πλάθεται με τα στοιχεία της λαϊκής υπερβολής των τοπικών ηρώων, και γίνεται θρύλος, βασισμένος στην πραγματικότητα· με την πάροδο του χρόνου, κι όταν οι πληγές επουλωθούν κι η κοινωνία γνωρίσει νέους δρόμους, ο θρύλος μεταμφιέζεται σε μάγισσα –θεραπαινίδα των φτωχών και των πτωχν τ πνεύματι.  

    Τέτοιες μνήμες ζωντανές θα ήθελα να διηγηθώ, απ’ την αρχαία αυτή ήπειρο με τα γενετικώς τροποποιημένα γονίδια, κι απ’ τα ταξίδια περασμένων δεκαετιών που με το παραμικρό ανασταίνονται όταν το άγχος χτυπάει το συναγερμό…

1317162137_vela

http://www.queretaro.travel/contenido.aspx?q=pvp1bOtJyj2IMBAINBJ6SLKw68iYc005

Το πεπρωμένο της Λατινικής Αμερικής έχει καθοριστεί από τα ιστορικά γεγονότα. Τα προσωποποιημένα στοιχεία της Φύσης, που βρίσκονται πέρα από κάθε ανθρώπινη πρόσβαση, ή κατανόηση, συνυπάρχουν με την αναζήτηση του Χριστιανισμού. Μάγιας, Αζτέκοι, Σαποτέκοι (zapotecas), Ουιτσόλ (huichol) και άλλοι, πολύ λιγότερο γνωστοί πολιτισμοί της αρχαίας Αμερικής –που αποτελούν τον αντικατοπτρισμό του «Δυτικού» Κόσμου-, προσπαθούν στις μέρες μας ν’ ανασυγκροτήσουν τα θραύσματά τους, που τα σκόρπισε το δαιμονικό πνεύμα των Λατινόφωνων κατακτητών καλογήρων, γνωστό ως Σατανάς. Οι πολύχρωμες κοινότητες των ιθαγενών, των μιγάδων, των Αφρικανών, ακόμη και των Κινέζων, που ζουν στη Λατινική Αμερική, αλλά και των λευκών, διατηρούν την ταυτότητά τους –ή τουλάχιστον προσπαθούν- ως ανεξάρτητα κεφάλαια ενός ενιαίου λογοτεχνικού έργου. Προϊστορικά κατάλοιπα ανιμιστικών θρησκειών συμπληρώνουν σήμερα με πολύ χαμηλό οικονομικό κόστος το κενό που εξακολουθεί να αφήνει η επιστήμη. Άλλωστε, τι σημαίνει «μαγεία»; Ότι και «μυθολογία», δηλαδή θρησκεία μετά την ημερομηνία λήξης της…

    Σε αυτά τα πλαίσια μπορούμε να παρατηρήσουμε την εξέλιξη του πολιτισμού –ανοδική στις αρχικές του φάσεις και καθοδική στις μετέπειτα· τα αρχαία, μυστικ(ιστικ)ά κείμενα των Μάγιας, περιέπεσαν πλέον στα χέρια έμπειρων στην πονηριά ή/και στην ανοησία ανθρώπων, οι οποίοι, εκμεταλλευόμενοι τη εκτεταμένη άγνοια των λαϊκών μαζών, αποσκοπούν στο ίδιον όφελος μέσω της παρερμηνείας των ιερών γραφών –όχι μόνον της Μέσης Αμερικής, αλλά και ολόκληρης της υφηλίου: στα χειρόγραφα Chilam B’alam των Μάγια στο Yucatán του Μεξικού, αναφέρονται επτά προφητείες, οι οποίες προμηνύουν ριζικές, εντυπωσιακές, τρομακτικές αλλαγές στον πλανήτη μας:

brujos_bolivia

https://damasyvagabundos.wordpress.com/2010/07/10/curanderia-10072010/

Η πρώτη από αυτές, αναφέρει ότι «ο κόσμος του μίσους και του υλισμού θα φτάσει στο τέλος του στις 21 Δεκεμβρίου του έτους 2012» (κ.Π.), σύμφωνα, πάντα με τους μαθηματικούς υπολογισμούς του ημερολογίου tzol’kin. «Εκείνην την ημέρα, ο φόβος του ανθρώπου θα εξαφανιστεί και το γένος μας θα πρέπει να επιλέξει ανάμεσα στο να εξαφανιστεί ως σκεπτόμενο είδος που απειλεί τον πλανήτη Γη με καταστροφή, ή να αναπτυχθεί με απώτερο σκοπό την αρμονική ολοκλήρωσή του με ολόκληρο το Σύμπαν, συνειδητοποιώντας ότι όλοι μας ανήκουμε σε μία έμβια ολότητα, μέσα και μέσω της οποίας μπορούμε να υπάρχουμε σε μία νέα εποχή του φωτός.»

    Βέβαια, οι αστρονομικές γνώσεις των Μάγια τους επέτρεπαν να γνωρίζουν και να προβλέπουν κάποιες φυσικές καταστροφές, όπως τους κατακλυσμούς, τις ηλιακές εκρήξεις και τους σεισμούς. Αυτή είναι η επιστημονική απάντηση στο ζήτημα. Όμως, μία άλλη, πνευματική ερμηνεία του θέματος αναφέρει ότι τότε ο Κόσμος θα ακολουθήσει μία νέα θεώρηση της ζωής, μία αναδιοργάνωση της εξουσίας στον κόσμο, κι έτσι θα ξεκινήσει ένας νέος ημερολογιακός κύκλος. Βέβαια, γεγονότα σαν κι αυτά, δεν συμβαίνουν απ’ τη μια μέρα στην άλλη, αλλά σταδιακά. Πρόκειται, λοιπόν, για μυθολογικές προσεγγίσεις κάποιων φυσικών και κοινωνικών φαινομένων, που διαδίδονται με γλαφυρό τρόπο στις λαϊκές μάζες, έτσι ώστε να διατηρούνται κάποιες ισορροπίες…

    Καμία ανάλυση, όμως, δεν μπορεί να αγγίξει την ομορφιά του πρωτότυπου κειμένου. Ακόμη και η μετάφρασή του, με όση προσοχή κι αν έχει γίνει, περνάει το έργο σ’ έναν άλλον πολιτισμό, θετό κι όχι φυσικό. Αυτή η συνάντηση των πολιτισμών, όμως, είναι κάποιες φορές σκοπός ζωής. Το κάθε λογοτεχνικό έργο –ακόμη κι αν αναφέρεται σε μυθικά/ιστορικά ή πνευματι(στι)κά γεγονότα, θα πρέπει ν’ αφήνει στον αναγνώστη την ελευθερία της προσωπικής ερμηνείας. –«Literature, in which everything is explicit, is no fun to read», λέει ο Felipe Fernández Armesto, του Παν/μίου της Οξφόρδης. Αν δεν το κατορθώσει αυτό, τότε δεν μπορεί να θεωρείται «τέχνη».

    Αυτό είναι το Πόπολ Βουχ, η «Βίβλος» των Μάγια της Γουατεμάλας.

e8b64a805085aa25d4b49e89df6c790f-1

https://gr.pinterest.com/mparlanti/spanish-aztec-inca-maya/

Πολιτισμός· civilización ή cultura; Ο O. Spengler διατύπωσε τον πολιτισμό με την έννοια “civilisation” ως το πεπρωμένο μίας κουλτούρας. Ο V. Childe τον θέτει μεταξύ δύο «επαναστάσεων»: της αγροτικής του νεολιθικού ανθρώπου (με την αγροκαλλιέργεια και την κτηνοτροφία), και της αστικής (με τον τροχό). Αργότερα πρόσθεσε και το κριτήριο της γραφήςΟ A. Toynbee μίλησε για μεταλλαγή ή μετατυπία του ενός όρου μέσα στον άλλον. Ο F. Braudel εξισώνει έναν «αληθινό» πολιτισμό με μία «γνήσια» κουλτούρα. Ο F. F. Armesto, του Παν/μίου της Οξφόρδης –νέο αίμα στον τομέα της εθνολογίας- διατείνεται ότι οι κοινωνίες μπορούν να κριθούν στο κατά πόσον είναι πολιτισμένες, μόνο ερευνώντας την αλληλεπίδρασή τους με το φυσικό τους περιβάλλον.  Ο K. Clark, πάντως, λέει ότι μετά από μελέτες μιας ολόκληρης ζωής, δε γνωρίζει τι είναι πολιτισμός, αλλά τον αναγνωρίζει όταν τον βλέπει ή τον αισθάνεται με μία από τις πέντε ανθρώπινες αισθήσεις.

    Αρχαίος ελληνικός πολιτισμός και ο πολιτισμός των Μάγια, ο νομικός μας πολιτισμός, θαλάσσιοι πολιτισμοί, βουδιστικός πολιτισμός και ο διατροφικός πολιτισμός του καλαμποκιού στη Μέση Αμερική, μπορούν να στηρίξουν την οντότητα της κουλτούρας –με τη σημασία και τη δημιουργική σπουδαιότητα του καθημερινού modus vivendi, του αρχέγονου αλλά και σύγχρονου.

    Κουλτούρα και πολιτισμός: υποσύνολα τα μεν των δε, προϊόντα της Φύσης, αλλά και της ανθρώπινης διανόησης, αποτελούν ιδρυτές λαών αζτεκικών, ινκαϊκών, γουαρανικών και των Μάγια, και σχηματίζουν τη φιλοσοφία της ινδιάνικης Αμερικής.

267px-wikijunior_ancient_civlizations_ii
https://en.wikibooks.org/wiki/Wikijunior:Ancient_Civilizations

Σ’ ένα μεγάλο ταξίδι ζωής ανάμεσα στις χώρες του πλανήτη μας, διαπιστώνουμε, όμως, ότι –δυστυχώς- ο πολιτισμός (κάθε είδους) εδραιώνεται σε αλήθειες συγκαλυμμένες, σε γλώσσες δυσνόητες και γραφές ιερογλυφικές, για τους λίγους· οι φιλοσοφίες στηρίζονται σε θεολογίες που ευνοούν τον άνδρα και υποβιβάζουν τη γυναίκα· σε θρησκείες (βασικό στοιχείο κάθε πολιτισμού), που απαιτούν μετάνοια μέσω της τιμωρίας του σώματος με νηστεία ή διάτρηση των γεννητικών οργάνων και με ανθρωποθυσίες· θρησκείες που αποτάσσουν το σώμα, αυτό το δώρο (;) της Φύσης, που πενθούν τη ζωή με μπούρκα, που αφαιρούν το δικαίωμα αυτοδιάθεσης στα μοναστήρια και της επαφής κάθε ανθρώπου με τη Φύση.

    Σε όλα τα θεολογικά ρεύματα –μονοθεϊστικά, μονολατρικά, ενοθεϊστικά ή πολυθεϊστικά –ακόμη και στο συγκρητισμό των Χριστιανών Ισπανών κατακτητών με τους σταυρούς/σπαθιά και το φαλλό του βιασμού στα χέρια-, ο Θεός ή οι θεοί από πέτρα ή ξύλο, τρέφονται με λιβάνι κοπάλ και με την πίστη και τη λατρεία της Ανθρωπότητας.

    Οι άνθρωποι, ανάλογα με το διανοητικό τους επίπεδο, πλάθουν τους θεούς τους, είτε κατ’ εικόνα, είτε καθ’ ομοίωσιν, είτε –ούτε κατά διάνοια-, με τερατόμορφη εμφάνιση.

    Ήδη από την παλαιολιθική εποχή, οι σαμάνοι –οι μάγοι/θεραπευτές- κλείνονταν στην ασφάλεια των σπηλαίων τους και ζωγράφιζαν μαγικο-θρησκευτικές εικόνες θηραμάτων, για να… «βοηθήσουν» τους κυνηγούς στο επικίνδυνο έργο τους. Η πρώτη εκμετάλλευση του Ανθρώπου από άνθρωπο γεννήθηκε στους εκκλησιαστικούς κόλπους.

    Και οι μετέπειτα ιερείς (τα παράγωγα των σαμάνων, που καπηλεύονται το ρόλο του ψυχαναλυτή της φυλής τους), προσηλυτίζουν νεοφώτιστους υποτελείς των αυτοκρατόρων, τους οποίους κι εκείνοι υπηρετούν, όταν τυγχάνει να μην έχουν οι ίδιοι το διττό ρόλο του θεοποιημένου Ήρωα-ηγέτη.

    Ρυθμίζουν τη συλλογική μνήμη από την πρωταρχική ύπαρξη του Χάους (για να μην υπάρχει πρότερη αναφορά κι έρευνα), και θέτουν ως Πρωτόπλαστο Ήλιο, δίχως γονείς και προγόνους και λαμπρό, τον εαυτό τους. Και τιμωρούν με θάνατο τους άπιστους ή όσους παρεκκλίνουν από την «ορθή» πίστη.

    Διακηρύσσουν ότι ο «περιούσιος» λαός τους δε θα εξαλειφθεί ποτέ από προσώπου Γης και θα κυριεύσει όλους τους άλλους λαούς. Γεννιούνται έτσι, οι αντι-ήρωες: απαξιώνουν τον «Άλλο» και του «Αλλού», όπου εκείνος κατοικεί. Αλλά επιθυμούν τον «Άλλο» ως υπηρέτη τους και τη γη τού «Αλλού» για τα δικά τους συμφέροντα. Εκδίκηση, μίσος και πόλεμος είναι το ουσιαστικό νόημα των θρησκειών, υπό την επίφαση της αγάπης για τον πλησίον. 

world_religions_icn
http://blog.world-mysteries.com/science/what-are-major-religions-of-the-world/

Αυτοκράτορες και ιερείς αναγκάζουν τους ανθρώπους να καλλιεργούν «θεϊκές υπερτροφές» σε γη χέρσα, προς όφελος του κοινού καλού και κρατούν για τους εαυτούς τους τη μερίδα του λέοντος, διανέμοντας στους πληβείους πινάκια φακής. Και μαστιγώνουν είλωτες για να σείουν τα βουνά, ν’ αλλάζουν το ρου των ποταμών και να χτίζουν τείχη κυκλώπεια και πυραμίδες βαθμιδωτές (που συμπτωματικά –σκανδαλιστικά συμπτωματικά- [συν]υπάρχουν σε διάφορα γεωγραφικά μήκη και πλάτη), από την κορυφή των οποίων, τελικά, θα προσφέρουν την καρδιά τους ως θυσία σε Φίδια Φτερωτά για να μη σβήσει ο Ήλιος, και στις οποίες θα θανατώσουν χιλιάδες σκλάβους για να μη μαρτυρήσουν την είσοδο στον Κάτω Κόσμο και –κυρίως- στους θησαυρούς. Κι οι άλλοι, από κάτω, θα κοινωνήσουν τη σκόνη απ’ τα κόκαλα των θυσιασμένων μες την ομίχλη της ζούγκλας.

    Τα κοσμήματα, τα λαμπερά σαν τ’ άστρα -που μελετά η αρχαία αστρονομία-, τ’ αγάλματα με την τρομακτική (στη χειρότερη περίπτωση) ή και τη λάγνα τους όψη (στην καλύτερη των περιστάσεων), οι τελετουργικοί χοροί με τ’ αλφάβητα στα δάχτυλα των χεριών και των ποδιών, η (προφορική) λογοτεχνία, οι μάσκες του θεάτρου των θεών και οι μουσικές που αφηγούνται τα κατορθώματά τους, τα μαθηματικά κι οι άλλες επιστήμες, η ναυσιπλοΐα κι άλλες τεχνικές, το μέλι που συμβολίζει τη γυναίκα –τη γλυκιά μα και δηλητηριώδη-, όλα αυτά κι άλλα πολλά σύμβολα κι όμορφα ονόματα των Ιαγουάρων της Σελήνης, είναι προϊόντα του πολιτισμού -της civilización- της άρχουσας τάξης. Η εντυπωσιακή βιτρίνα του πολιτισμού.

bayon-lokeshvara
http://www.visit-angkor.org/blog/2012/12/23/bayon-the-heart-of-angkor-thom

Όμως, υπάρχει και η λαϊκή κουλτούρα· εκείνη του ζωδιακού κύκλου, του εσωτερισμού, της οικολογικής θρησκείας, της μαγείας κι άλλων απορριμμάτων που η άρχουσα τάξη πετά μετά την ημερομηνία λήξης τους, ενώ ο λαός γιορτάζει την εύρεσή τους με παραδοσιακούς χορούς. Για το λαό, οι θεοί έχουν ανθρώπινες (σεξουαλικές) αδυναμίες· κι επιδίδονται στην αιμομιξία υπό την επήρεια της οινοπνευματώδους chicha. Παράδειγμα προς μίμησιν, για να μην κατηγορηθούν οι άρχοντες που την εφαρμόζουν για… να συνεχίσουν τη ζωή τους ως κατώτεροι θεοί στο ουράνιο στερέωμα. Διπλή και πρακτική η εφαρμογή του μέτρου. Η άλλη βιτρίνα του «πολιτισμού» είναι αυτή. «Η γνήσια», όπως την αποκαλούν οι σύγχρονοι ταξιδευτές που θέλουν να ξεχωρίσουν τον εαυτό τους από τους «κοινούς τουρίστες των μουσείων και των πλαζ».

    Κι ανάμεσα στους δύο πολιτισμούς, στη civilización και στην κουλτούρα, διεξάγεται μία σφοδρή μάχη, ανάμεσα στο «Καλό» και στο «Κακό» · όμως δεν έχει γίνει ακόμη σαφές ποιο είναι το καλό και ποιο το κακό. Ή, αν υπάρχει, εν τέλει, το καλό… Ένας πόλεμος πολύπλοκος: εμφύλιος, από πλευράς της άρχουσας τάξης, μέσα στην οποία αντιμάχονται οι Ήρωες με τους θεούς για να τους πάρουν τη βασιλική τους εξουσία, επιθετικός έναντι της τάξης των πληβείων για να μη σηκώσουν κεφάλι, κι αμυντικός από πλευράς των λαϊκών στρωμάτων για να διατηρήσουν τη γνησιότητά τους, για να μη χαθούν σ’ ένα λαβύρινθο που δεν κατανοούν. Αυτή είναι η μία όψη της ζωής.

moon-beautiful-hd-free-wallpapers

http://hdfreewallpaper.net/beautiful-night-moon-photos-hd-wallpaper-free/   

Η άλλη πλευρά της Σελήνης, ο δεύτερος των Διδύμων, το άλλο μισό χείλι αυτού που γεννήθηκε με λαγωχειλία, είναι αντιφατικό: ο «Άλλος», η κοινωνικά χαμηλή τάξη, κάνει άλματα προς την ανάπτυξη, παράγοντας κακέκτυπα της «ακαδημαϊκής» δημιουργίας. Κι αυτό προσάπτει στον άνθρωπο την υπεροψία του παπαγάλου Vukub Kaquix.

    Ώσπου επέρχεται ο κορεσμός, η αυτοοργανωμένη κρισιμότητα και ο αγώνας για την κοινωνική ανανέωση, για νέους ημερολογιακούς κύκλους tzol’kin, για νέες τέχνες και τεχνολογίες, για νέα κοινωνικά συστήματα καταπίεσης των μεν από τους δε, που –ως «πολιτισμένοι»- πάντα θα κατακρίνουν ως «απολίτιστη» τη μοναχική, ανεξάρτητη ζωή του προϊστορικού Ανθρώπου πάνω στα δέντρα…

    Οι Μάγια κατόρθωσαν να επιβιώσουν –βιολογικά και πολιτισμικά- έως τις μέρες μας, χάρη στους στενούς δεσμούς που διατηρούν με τη Γη και στην αφοσίωσή τους στην ιθαγενή κοινότητα και στον τρόπο ζωής της. Είναι, ίσως, ο τρίτος ηρωικός κύκλος της μυθολογίας τους.

Πολύ ευχαρίστως θα επικοινωνούμε μαζί σας για αυτά  τα θέματα, όπως επίσης και για ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών στον χώρο σας, Ηλίας Ταμπουράκης, κιν.: 6951614346 & Maricela Jiménez, 6939777085

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s