Βιβλία! Ισημερινός: Huasipungo, ινδιάνικη λογοτεχνία στα ισπανικά

free-audio-book-image

http://cdn8.openculture.com/wp-content/uploads/2014/05/Free-Audio-Book-Image.jpg

Στη Λατινική Αμερική, από τη μία πλευρά, η ισπανική γλώσσα περιθωριοποίησε τις ιθαγενείς, αλλά από την άλλη, πολλές αυτόχθονες λέξεις έχουν επιρρεάσει τις ισπανικές διαλέκτους.  Ο Eκουατοριανός συγγραφέας Jorge Icaza Coronel (Quito, 1906 – 1978), θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους του “Ιθαγενισμού” (Indigenismo), ο οποίος θέτει ερωτήματα γύρω από τη ρατσιστική διάθεση των ολοκληρωτικών κοινωνικών συστημάτων.

icaza

http://al-andar9.blogspot.gr/2006_05_01_archive.html

slide-1-728

http://www.snipview.com/q/Indigen

Για να κατανοήσουμε τα μηνύματα αυτού του λογοτεχνικού είδους, και για να απολαύσουμε την ατμόσφαιρα της ινδιάνικης Λατινικής Αμερικής των Άνδεων, χρειαζόμαστε τη γνώση των ιθαγενών γλωσσών.  Σε αυτό το στοιχείο βρίσκεται η δυσκολία που παρουσιάζει η ισπανική γλώσσα σε ένα δευτεροβάθμιο επίπεδο και η μετάφραση αυτών των κειμένων.

huasipungo-001

https://vivelatinoamerica.files.wordpress.com/2014/05/huasipungo-001.jpg

Ας γνωρίσουμε, λοιπόν, αυτό το εξωτικό είδος γραφής:

«[…]  -¡Pobre! –murmuró el buen señor, hurgando con su látigo de tres correas el llanto de la moza.  Te han dejado guagcha tus taitas.  ¡Roscas mala fe!  Guambra de responsabilidad.  Ya voy a decir al mayordomo que no me traiga otra servicia.  Con vos, los huasicamas y la vieja cocinera tengo de sobra.  Pero todo será hasta cuando crezcas un poquito y te desperdicies con algún longo manavali.  Bueno, para ese entonces, si Dios me da vida, te daré huasipungo.  […]

La presencia increíble de la mujer, de los hijos, del círculo de opiniones burlonas, hundiéronle en el convencimiento de las pesadillas del chuchaqui.  Estaba solo.  Con soledad de tragedia íntima.  Que digan lo que les dé la gana, para eso son los cholos, la gente blanca de Guagraloma.

-Mejor que el guagua que le salió a la Esperanza cuando pasaron los gringos por aquí –embromó alguien abriendo la compuerta de los sarcasmos asfixiantes.  […]

¡Mapa Taita Dios de amito cura, pes!  […]»

4923830005_4b33299327_b

https://www.flickr.com/photos/35069002@N07/4923830005

Παρατηρούμε ότι οι υπογραμμισμένες λέξεις στη γλώσσα quechua II wampu B των Ίνκας, καταλαμβάνουν το ένα δέκατο του κειμένου.  Αν, λοιπόν, γνωρίζουμε τις ινδιάνικες έννοιες, μπορούμε να μεταφράσουμε το κείμενο ως εξής:

ecuador-people

http://www.donquijote.org/culture/ecuador/society/people/

Taitas = tayta = taytakuna = taytamama = padres = γονείς.

Guagcha = waqcha = huérfana, pobre, abandonada, sin dueño

                                       = ορφανή, φτωχή, εγκαταλελειμμένη, χωρίς κύρη.

Rosca = indio en forma despectiva = προσβλητικός όρος για τον ινδιάνο.

Guambra = wampra = niña (hembra) = κορίτσι.

Huasicamas = wasi (casa) = σπίτι + kamaq (gobernador) = κυβερνήτης.

         Επομένως:  indio cuidador de la casa del amo = ινδιάνος που φυλάει το σπίτι του [λευκού]      

                                 αφεντικού του.

Longo = indio joven = νεαρός ινδιάνος.                                                                        

Manavali = mana (no) = όχι, δεν [στα quechua] + valer = αξίζει [στα ισπανικά] = no vale nada =  

                        ανάξιος.

Huasipungo = wasi (casa) = σπίτι + punku (puerta) = πόρτα, πύλη. 

         Επομένως:  parcela de tierra en donde el indio levanta su choza y hace sus pequeños cultivos = χωράφι όπου ο ινδιάνος χτίζει την καλύβα του και διατηρεί μικρή καλλιέργεια.  Συνήθως βρίσκονται στις εισόδους των αγροκτημάτων, έτσι ώστε να εξυπηρετούν ως φυλάκια.

Chuchaqui = el estado que sigue a la alcoholización aguda = η κατάσταση που ακολουθεί την βαριά

                           μέθη.

Cholo = mestizo de indio y blanco = μιγάς μεταξύ λευκού και ινδιάνου.

Guagraloma = waqra (cuerno / vaca) = κέρατο, επομένως αγελάδα[1] [στα quechua] + loma = λόφος

                              [στα ισπανικά].  Επομένως:  Λόφος των βοοειδών.

Guagua = wawa = niño = μωρό.

Mapa = inútil, sucio = άχρηστος, βρόμικος.

[1] Οι αγελάδες δεν ήταν γνωστές στους ιθαγενείς της νότιας Αμερικής.

cuenca

http://crecer2015ecuador.org/index.php/en/2015-01-17-16-35-46/ecuador

«[…]  Καημένη!  -μουρμούρισε ο καλός κύρης, στεγνώνοντας τα δάκρια της κοπέλας με το μαστίγιό του, πού ‘χε τρεις γλώσσες.  Σ’ έχουν εγκαταλείψει ορφανή οι γονείς σου.  Αναξιόπιστοι ινδιάνοι!  Ψυχοκόρη, λοιπόν.  Θα πω στον αρχιυπηρέτη να μη μου φέρει άλλη υπηρεσία.  Με ‘σένα, τους φύλακες και τη γριά μαγείρισσα μου φτάνετε και μου περισσεύετε.  Όμως, θα σε κρατήσω μόνο μέχρι να μεγαλώσεις λιγάκι και να χαραμιστείς με κανέναν νεαρό ινδιάνο ανάξιο.  Λοιπόν, ως τότε, κι αν ο Θεός μου δώσει χρόνια να τα ζήσω, θα σου δώσω ένα χωραφάκι, δίπλα στην πύλη του αγροκτήματος, να φτιάξεις την καλύβα σου και να ψευτοκαλλιεργείς.  […]

            Η απίστευτη παρουσία της γυναίκας, των παιδιών, του περιβάλλοντος με τα ειρωνικά σχόλια, τον βύθισαν στην καταδίκη των εφιαλτικών ονείρων της βαριάς μέθης.  Ήταν μόνος.  Με την μοναξιά της προσωπικής του τραγωδίας.  Ας λέν’ ότι γουστάρουν.  Σ’ αυτά είναι μανούλες οι μιγάδες, οι ασπρουλιάρηδες του Γελαδόλοφου

            -Καλύτερο κι απ’ το μωρό που της προέκυψε της Ελπίδας, όταν πέρασαν οι ξένοι από ‘δώ –αστειεύτηκε κάποιος ανοίγοντας το κατωπόρτι του αποπνικτικού σαρκασμού.  […]

            Λοιπόν, άχρηστος Πατέρας ο Θεός του αφεντικούλη μας του παπά.

(Στοιχεία από το βιβλίο του Ηλία Ταμπουράκη: Ανθολογία Ποίησης των Ίνκας, Εκδ. Ροές, Αθήνα, 2007, δίγλωσση έκδοση: quechua / ελληνικά.) 

Ecuador-Chimborazo-DavoTC

http://www.bugbog.com/exotic_places/ecuador_travel.html

Το βιβλίο αφηγείται την ιστορία του Alfonso Pereira, ο οποίος ζούσε στα 1934 στο Quito -την πρωτεύουσα του Ecuador- πνιγμένος στα χρέη. Όταν ο θείος του του πρότεινε να πάει στην εγκαταλελειμένη hacienda του -στα τεράστια αγροκτήματά του στις Άνδεις- και να τα καλλιεργήσει, εκείνος βρίσκει την ευκαιρία να συνεργαστεί με έναν Αμερικανό, ο οποίος του υπόσχεται πλούτη από τα πετρέλαια του Ισημερινού. Ο Alfonso καταλήγει να κακομεταχειρίζεται τους ιθαγενείς αγρότες -απόγονους των Ίνκας- που μένουν στο huasipungo, στο μικρό, ιδιωτικό χωριουδάκι από φτωχόσπιτα, το οποίο ζει καταπιεσμένο από τις στρατιωτικές και εκκλησιαστικές αρχές του τόπου. Τελικά, όμως, η κόρη του Alfonsito μένει έγκυος από κάποιον ινδιάνο…

Ας διαβάσουμε, στη συνέχεια, το κείμενο στο ισπανο-ινδιάνικο κείμενο:

https://drive.google.com/file/d/0Bzlg5tclu64mR2diT0c1RVhTdnlDN2REdUFxNGhEQQ/view?pli=1

(ΠΡΟΣΟΧΗ! Δημοσιεύουμε αυτόν τον σύνδεσμο, τον οποίον αναφέρει η Google. Σε περίπτωση που διαπιστώσετε ότι αυτός δεν πληροί το νόμο περί πνευματικών δικαιωμάτων, παρακαλούμε θερμά να μας ενημερώσετε, προκειμένου να αφαιρέσουμε την προαναφερθείσα ανάρτηση. Ευχαριστούμε.)

Δείτε, στη συνέχεια, μία από τις ιστορίες αυτού του βιβλίου γυρισμένη σε κινηματογραφική ταινία μικρού μήκους.

(Για τα βίντεο που δεν είναι πλέον διαθέσιμα, επειδή οι λογαριασμοί Youtube με τους οποίους σχετίζονται έχουν τερματιστεί, δεν φέρουμε ευθύνη.)

Για περισσότερη συζήτηση πάνω σε θέματα λογοτεχνίας & ισπανικής γλώσσας, επικοινωνήστε με τον Ηλία Ταμπουράκη & τη Maricela Jiménez Sancho  καθηγητές ισπανικής γλώσσας & πολιτισμού και μεταφραστές , στα κιν.: 6951614346 & 6939777085

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s