Ταχυδρόμος του Πολιτισμού ! Ανδαλουσία του φωτός

nuevo-banner

http://alhalaqa.org/

Ο πολιτισμικός υβριδισμός προβάλλει ενδιαφέροντα στοιχεία, όμως στις φλέβες του ρέει πόνος. الأندلس‎, Αl-Ándalus, Wandalus, Andalucía, Ανδαλουσία, Μουσουλμανική Ισπανία, Αραβική, Βερβερίνικη ή Μαυριτανική. Τόπος συνάντησης γλωσσών και θρησκειών, τεχνών, γραμμάτων, μουσικής και νοοτροπίας. Εικόνες και λέξεις μίας Ισπανίας των χρωμάτων και της μουσικής, ενός θεατρικού σκηνικού που σαρώνουν ανεμοστρόβιλοι της Ιστορίας, φυλές και πολιτισμοί, βασιλιάδες της τράπουλας, άγιοι, ήρωες, τυχοδιώκτες, ποιητές και μεταφραστές της γλώσσας των αστερισμών στη γλώσσα του Ανθρώπου… Κρίκος μιας αλυσίδας που δένει το Ισλάμ με την Ευρώπη, που πέρασε μέσα από τις χιλιετίες τη φιλοσοφία και τις ελληνιστικές επιστήμες στη χριστιανική Δύση. Που κράτησε το φως αναμμένο όταν ο Μεσαίωνας είχε καλύψει τα πάντα με σκοταδισμό… Κι είναι οι Ανδαλουσιάνοι οι λιγότερο Ισπανοί κι οι περισσότερο Ισπανοί. Οι λιγότερο Ισπανοί λόγω του μαυριτανικού και του τσιγγάνικου αίματός τους, κι οι περισσότερο Ισπανοί λόγω της γλώσσας τους, με τα διανθίσματα της κουφικής γραφής των Αράβων “αδελφών-εχθρών”, και των Σεφαραδιτών, που κουβανούν μες την ψυχή τους (θά λεγε ο Καβάφης) τον πόνο του διωγμού τους μέχρι τη Θεσσαλονίκη μας.

CD236039 - © - PIXTAL

http://alhalaqadotorg3.files.wordpress.com/2013/02/cd236039.jpg

Τόπος συνύπαρξης πολιτισμών και συμβίωσης ανθρώπων, Ιβήρων, Ελλήνων και Φοινίκων, Ρωμαίων, Βισιγότθων, Αράβων, Τσιγγάνων και Λατίνων Καθολικών. Και τ’ όνομά της ριζώνει σε όλους εκείνους: Vandalus -το ορμητήριο των Βανδάλων, Landahlauts -γη των Γότθων, στη γερμανική τους γλώσσα, Al-Ándalus -έλεγαν οι Άραβες την Ατλαντίδα που διάβαζαν στα βιβλία των Ελλήνων, “andar en la luz –  περπατώ στο φως” έγραφαν οι τσιγγάνοι ποιητές της Ανδαλουσίας. Κι όταν ήρθε το 1492, και ανέκτησε η Ισαβέλλα της Καστίλλης κι ο Φερδινάνδος της Αραγώνας τη Γρανάδα -τη Gharnata, την πόλη της ροδιάς- και ξεκίνησε ο Κολόμβος για να συναντήσει Νέους Κόσμους, τότε, οι πιστοί τού Ισλάμ έγιναν mudéjares (όπως είχαν γίνει και οι χριστιανοί  mozárabes στα λαμπερά χρόνια του Χαλιφάτου της Κόρδοβας) και τα συναισθήματα αναμείχθηκαν και ταράχτηκαν και θυμίζουν κάτι από τον πόνο της δικής μας Μικρασιάτικης τραγωδίας…

corrida-de-toros-640px-Dama_de_Elche

http://www.a2lenguas.com/words/corrida-de-toros–id6.html

http://de.wikipedia.org/wiki/Dama_de_Elche#mediaviewer/File:Dama_de_Elche.jpg

Κι άλλοι πολλοί λαοί, έμποροι, Μινωίτες  -λάτρεις του Ήλιου και του Ιερού Ταύρου, και ιδρυτές πολιτισμών, άφησαν τα χνάρια τους στο Νότο της Ισπανίας. Η Sevilla των Ισπανών, η Ishbiliya των Αράβων, η Tartessos των αρχαίων Ιβήρων και η Ταρτησσός του Ηρόδοτου και του Παυσανία, είναι η ίδια πόλη, η Σεβίλη του ποταμού Γουαδαλκιβίρ και της Costa de la Luz -της Ακτής του Φωτός, αλλά και της “Ταρτησσίας μύραινας” -του θαλάσσιου τέρατος και άλλων δοξασιών που στοίχειωναν το πέρας του κόσμου και τον Ωκεανό. Εκεί οι γοργόνες-θεές έπλεκαν κοχύλια της γονιμότητας στα μαλλιά  τους τα ελικοειδή, κι οι άνθρωποι τις λάτρευαν κι έδιναν ονόματα άγνωστα στη Dama de Elche -την Κυρά της Έλτσε. Κι έδωσαν τ’ όνομα αυτό οι Ρωμαίοι στην πόλη τους: Colonia Iulia Illici Augusta.

baelo-claudia

http://www.tartessoslt.com/wp-content/uploads/2013/02/baelo-claudia.jpg

Λευκά χωριά, κάστρα αραβικά και καθεδρικοί ναοί των καθολικών. Πολιτισμοί που συνυπάρχουν στο μεσογειακό τοπίο της Ανδαλουσίας, από το έτος 711, όταν ο μουσουλμάνος ηγέτης Tariq Ibn-Ziyad -“Το Λαμπρό Άστρο, ο Πορθητής” πέρασε από τα μαροκινά στενά της Ταγγέρης στο Γιβραλτάρ, όπου άφησε κληρονομιά τ’ όνομά του (Gibraltar = Djabal at-Táriq σημαίνει: ο Βράχος του Τάρικ, που οι αρχαίοι Έλληνες ονόμαζαν “Ηράκλειες Στήλες”), και κατέκτησε το Landahlauts, τη γη των -ξεπεσμένων, πλέον- Βησιγότθων, που πάντα ήταν κλεισμένοι στον εαυτό τους, κι έφυγαν αφήνοντας κι εκείνοι στον ντόπιο λαό τη δική τους κληρονομιά, κάποια χρυσά κοσμήματα με γούστο βυζαντινό και μερικές λέξεις πολεμικές: la guerra = ο πόλεμος = der Krieg.

corona votiva23757517015_0dd050e430_b

http://chopo.pntic.mec.es/~csanch20/toledo_visigoda.htm

https://www.flickr.com/photos/jesfarma/3757517015/sizes/l

          Οι Άραβες, λένε, “χτίζουν” με τρία συστατικά: φως, αέρα και νερό, όπως στην Alhambraτο κόκκινο παλάτι, που στις μέρες της δόξας του ήταν ολόλευκο. Παράδοξο τ’ όνομά της. Αφηγείται ο θρύλος ότι χτιζόταν νύχτα, και στο φως των πυρσών φάνταζε κόκκινο στα μάτια των Γραναδίνων. Η ιστορία, όμως, λέει ότι κόκκινα ήταν τα γένια του Σουλτάνου Abu Al-Ahmar (لأحمر ), που δεν ήταν Άραβας, αλλά είχε βερβερίνικη καταγωγή, απ’ τις φυλές του γειτονικού Μαρόκου. (Κι όμως, εκείνος ισχυριζόταν ότι ήταν μακρινός συγγενής του Προφήτη Μωάμεθ…)

          Και πιο πέρα, στην Κόρδοβα, ο Εμίρης των Ομεϋαδών  από τη Δαμασκό, έχτισε ένα δάσος από 1.300 κολώνες μαρμάρινες, και το έκανε τζαμί. Φρόντισε, όμως, να φτιάξει μία και μοναδική κολόνα διαφορετική από όλες τις υπόλοιπες, για να μην τον τιμωρήσει ο Αλλάχ, επειδή τόλμησε ν’ αγγίξει την τελειότητα. Θρύλοι… Αλλά οι Καθολικοί βασιλείς (Ο Φερδινάνδος και η Ισαβέλλα), δεν σεβάστηκαν εκείνη την ομορφιά, κι έκοψαν μέρος του “μαρμαρένιου δάσους”, για να υψώσουν έναν ολόχρυσο ναό…

alhambrafixedw_large_4xla-mezquita-de-cordoba-01

http://perso.numericable.fr/~aizacjacq/images/alhambra.jpg

http://www.trover.com/d/kbLa-mosque-cathedral-of-c%C3%B3rdoba-cordoba-spain

https://livingmycrazyfabulouslife.files.wordpress.com/2015/03/la-mezquita-de-cordoba-01.jpg

          Ο γερο-Αβερρόης, ο σοφός δικαστής, που γνώριζε βαθιά τα κείμενα του Αριστοτέλη, αλλά και αστρονομία και ιατρική κι όλες τις επιστήμες του 12ου αιώνα, ξεσήκωσε -με τις προοδευτικές ιδέες του- το φθόνο των φανατικών μουσουλμάνων ιεροδιδασκάλων. Κι όταν σε δημόσια συζήτηση τον ρώτησαν αν πίστευε ότι το Κοράνιο συμπεριλαμβάνει όλες τις επιστήμες, την ανθρώπινη σοφία αλλά και κάθε έρευνα, εκείνος απάντησε πως “τα ιερά βιβλία όλων των θρησκειών είναι οδηγοί υψηλής ηθικής και οι μη συμμορφούμενοι με τις διδασκαλίες είναι κοινοί υποκριτές, όμως, δεν θα πρέπει και η Βίβλος του Προφήτη να θεωρείται ως πανδέκτης όλων των ανθρωπίνων γνώσεων, αφού οι επιστήμες συνεχώς πλουτίζονται και διαρκώς προοδεύουν”

https://www.youtube.com/watch?v=nrOIcBZ2ouE

          Έτσι, κάποια Παρασκευή, ημέρα προσευχής των Μουσουλμάνων, τον έσυραν στο τζαμί και τον ανάγκασαν να αποκηρύξει όλες τις επιστημονικές του αντιλήψεις. Και ενώ το έπραξε, συνέχισε να είναι δέσμιος και οι προσερχόμενοι πιστοί τον έφτυναν στο πρόσωπο. Στο τέλος πυρπόλησαν τη βιβλιοθήκη του. Ράκος πλέον, ο Αβερρόης έζησε σε απόλυτη φτώχεια και, όταν ο διάδοχος του ηγεμόνα τον ανακάλεσε στην πρότερη επίσημη θέση του, ήταν πλέον αργά. Λείψανα μόνο της άλλοτε διάνοιας είχαν επιζήσει, και το χειρότερο για τον ίδιο ήταν ότι ο σωματικός θάνατος άργησε πολύ μετά την πνευματική νέκρωσή του…

          Ακόμη και σήμερα, στο Albaicín, στο λόφο γύρω απ’ την Αλάμπρα, οι τσιγγάνοι συνεχίζουν την παράδοση του flamenco. Πολλές οι πιθανές ερμηνείες αυτής της λέξης: “πουλί φλαμίνγκο” λένε κάποιοι τις κινήσεις των χεριών και των ποδιών, “τραγούδι των φτωχών φελάχων” λένε άλλοι, “μας ήρθε από τη Φλάνδρα, μαζί με τον Βασιλιά Κάρολο τον τον 5ο” ισχυρίζονται μερικοί, ενώ οι τσιγγάνοι αυτοσαρκάζονται για το μελαχρινό τους δέρμα, που μόνο από τη Φλάνδρα δεν μπορεί να είναι…      

          Ψάχνοντας τη λέξη “χορεύω” στο λεξικό, διαβάζουμε την ερμηνεία “κινούμαι στο ρυθμό της μουσικής.” Αυτή η φιλολογική ετυμολογία ξεθωριάζει τη στιγμή που ηχεί η τόσο ανθρώπινα ζεστή έκφραση που μας κάνει να σκεφτόμαστε ότι “χορεύω”, απλά σημαίνει “επικοινωνώ σ΄ ένα άγραφο γλωσσικό ιδίωμα”, όπως συμβαίνει με το flamenco.

soledad-barrio-noche-flamenco-9

http://www.azdancecoalition.org/event/scottsdale-center-for-the-performing-arts-presents-soledad-barrio-and-noche-flamenca-antigona/2015-04-24/

          Δεν πρόκειται μόνο για τραγούδι, κιθάρα και χορό, αλλά για μία ολόκληρη πολιτισμική νοοτροπία. Ο πόνος ντύνει τον άνθρωπο στα μαύρα, ίσως επειδή συνήθως αφορά τον κυνηγημένο τσιγγάνο με την εκρηκτική πληθωρικότητα του flamenco, και τη μελαγχολική ευτυχία των “tientos” –που σημαίνει κι αυτό: “αργά (θλιβερά) αγγίγματα (των χορδών)”.  Το πεπρωμένο της περιπλάνησης στη μοναξιά ενός απομυθοποιημένου ονείρου “της λιτανείας των ερωτικών σκηνωμάτων, που την ημέρα Των Ευχαριστιών, κανείς δε βρίσκεται να τους βγάλει το καπέλο και να προσευχηθεί ένα θλιβερό Πάτερ Υμών.’’

          [Για τις ταυρομαχίες δεν θα μιλήσω. Είναι εθισμός στο θάνατο και τον πόνο, περιφρόνηση για τη ζωή, λένε οι Ισπανοί που σήμερα αγωνίζονται για να τις καταργήσουν. ]

          Η Ανδαλουσία του φωτός έχει καλύτερα πράγματα να δώσει στον πολιτισμό: 

Su luna de pergamino                              Τη σελήνη της από περγαμηνή 
Preciosa tocando viene                            η Πολυτίμη (σαν τύμπανο) χτυπά
por un anfibio sendero                             σ’ ένα αμφίβιο μονοπάτι
de cristales y laureles.                               από κρύσταλλα και δάφνες.
El silencio sin estrellas,                            Η σιωπή χωρίς αστέρια,
huyendo del sonsonete,                            ξεγλιστρά απ’ τη φασαρία,
                  cae donde el mar bate y canta    πέφτει εκεί που η θάλασσα χτυπά και τραγουδά
su noche llena de peces.                            τη νύχτα της γεμάτη ψάρια.

[…]                                                                      […]

Y los gitanos del agua                                  Και οι τσιγγάνοι του νερού
levantan por distraerse,                             υψώνουν για να διασκεδάσουν,
glorietas de caracolas                                  πέργκολες από κοχύλια
y ramas de pino verde.                                και κλαδιά από πεύκο πράσινο.

Federico García Lorca

(Μετάφραση ποιήματος & συγγραφή άρθρου: Ηλίας Ταμπουράκης)

http://iliastampourakis.weebly.com/lorca-a-daacutemaso-alonso.html

Ανδαλουσία! Χωνευτήρι πολιτισμών. Εκεί συναντά η Ελλάδα την Ισπανία. Εκεί ο Picasso εμπνεύστηκε από τον El Greco τον πίνακά του La muerte de Casagemas.

El-Greco-y-Picasso.-La-pintura-moderna.

http://visitasguiadas-madrid.es/wp-content/uploads/2014/07/El-Greco-y-Picasso.-La-pintura-moderna..jpg

Για περισσότερη συζήτηση γύρω από αυτά τα θέματα, ή γενικότερα, για τις γλώσσες & τους πολιτισμούς τους, επικοινωνήστε μαζί μας:

Ιδιαίτερα μαθήματα ισπανικών στον χώρο σας, Ηλίας Ταμπουράκης & Maricela Jiménez, κιν.: 6951614346 & 6939777085

Advertisements

6 responses to “Ταχυδρόμος του Πολιτισμού ! Ανδαλουσία του φωτός

  1. Pingback: Γέννηση ενός υβριδικού πολιτισμού | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  2. Pingback: Ταξίδι στις γλώσσες μέσα από τη μουσική… | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  3. Pingback: Βραζιλία-Κούβα: Μαύρο θέατρο Orixá! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  4. Pingback: Λατινική Αμερική: Ανεξαρτησία, σύγχρονη ζωή & λαϊκή παράδοση. | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  5. Pingback: Unesco: Οι 31 χώρες που υπάρχει λόγος να επισκεφτούμε! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  6. Pingback: Ξέρατε ότι… ? “¡España es diferente!”, “Η Ισπανία είναι διαφορετική!” | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s