Ταχυδρόμος του Πολιτισμού ! Οι Τέχνες της Λατινικής Αμερικής !

7536517132_0e8b492d58_b

https://www.flickr.com/photos/avenidaazul/7536517132/sizes/l

Οι τέχνες και οι τεχνικές, η λαϊκή τέχνη και οι τεχνοτροπίες μιλούν και αυτές, σαν τις γλώσσες και τις διαλέκτους των λαών τους. Αφηγούνται, οι ινδιάνικες τέχνες, τους μύθους του τροπικού δάσους και της ερήμου, και οι τέχνες της λαϊκής γειτονιάς “γράφουν” τις ιστορίες των κατοίκων της -που αν έχουν γονείς, παππούδες κι αδερφούς από διαφορετικούς πολιτισμούς, τότε οι τεχνικές τους είναι μιγαδικές. Κι αν είναι οι τεχνοτροπίες ακαδημαϊκές, τότε, αυτές “καταγράφουν” τις νοοτροπίες των εθνών: την εκπληκτική ομορφιά της Ανθρωπότητας μέσα στην διαφορετικότητά της!…

Αρχιτεκτονική και γλυπτική, ζωγραφική και μικροτεχνία, είτε είναι εφαρμοσμένες, είτε ακολουθούν την αρχή: ars gratia artis -η Τέχνη για την Τέχνη-, όλες εξυπηρετούν πρακτικούς σκοπούς, όντας χρηστικές ή ψυχαναλυτικές. Υλικά που καλύπτουν ολόκληρο τον πίνακα χημικών στοιχείων του Μεντελέγιεφ, κάνουν τη φαντασία να ταξιδεύει από το χρυσάφι ως τη ζύμη…

paquime (5)

https://idiaiteramathimataxenonglosson.files.wordpress.com/2014/12/e3f5f-paquime5.jpg

Δεν θα ασχοληθούμε με πυραμίδες και άλλα τέτοια κοινότυπα πράγματα. Η Λατινική Αμερική -Las Américas, όπως την ονομάζουν χρησιμοποιώντας τον πληθυντικό αριθμό οι κάτοικοί της- έχει τόσα πολλά πρόσωπα, όσοι είναι και οι πολιτισμοί της… Ένας από αυτούς, βρίσκεται στο βόρειο Μεξικό και λέγεται paquimé.

Ο ιδρυτικός μύθος των Αζτέκων λέει ότι έπρεπε να προχωρούν νότια, μέχρι να συναντήσουν μία λίμνη με ένα νησί, όπου πάνω σε έναν κάκτο, ένας αετός θα έτρωγε ένα φίδι. Και βρήκαν αυτό το μέρος στην αρχαία Tenochtitlán, τη σημερινή πρωτεύουσα του Μεξικού. Κατάγονται, όμως, από  την Utah των Ηνωμένων Πολιτειών, και στο νότιο  ταξίδι τους πέρασαν κι επιρρέασαν – κι επιρρεάστηκαν από τους Anasazi, τους γνωστούς σε μας Ναβάχο, κι έπειτα από το πέρασμά τους, αναπτύχθηκε η κουλτούρα paquimé με την τοπική, …”δημώδη” -θα λέγαμε- αρχιτεκτονική του 12ου & 13ου αιώνα κ.Π. (που ίσως οι καμπύλες και ο μινιμαλισμός της να μας θυμίζει τη Σαντορίνη, σε άλλη απόχρωση…)

image

http://www.atlasobscura.com/places/church-of-santa-maria-tonantzintla

Ήρθε, κάποτε, το τέλος εκείνης της μυθικής εποχής, και ήρθε μαζί με τους Ισπανούς κατακτητές, στους οποίους δεν άρεσε η απλότητα του μινιμαλισμού, αλλά προτίμησαν την κακώς εννοούμενη απλοϊκότητα του μπαρόκ, με σκοπό να κατακτήσουν -όχι μόνο με τα όπλα, αλλά και πολιτισμικά- τους ιθαγενείς λαούς της αμερικανικής ηπείρου.

Τι είναι το μπαρόκ; Είναι ένας ψυχολογικός φόβος απέναντι στο κενό. Είναι μία καλλιτεχνική απεικόνιση μίας “θρησκευτικής Φύσης”. Ένας εντυπωσιασμός, με σκοπό την εξουσία. Κι αναμείχθηκε το μπαρόκ με τα ινδιάνικα στοιχεία, κι από εκείνη την ένωση γεννήθηκε το tequitqui -το μιγαδικό μπαρόκ, το “μπαρόκ της ζάχαρης”, το οποίο διακοσμεί τους καθεδρικούς ναούς του καθολικισμού σαν… τούρτες σαντιγύ. Όμως τα πρόσωπα  των αγγέλων είναι μελαχρινά, σαν τον λαό που τους δημιούργησε…

524c7f9be8e44e67bf0003f7_night-photographs-of-oscar-niemeyer-s-brasilia-win-at-the-2013-international-photography-awards_andrew-prokos-brasilia-9180-c

http://www.archdaily.com/tag/brasilia/

Σήμερα, έχουμε επιστρέψει στον πρωταρχικό μινιμαλισμό, και απεικονίζουμε τη Φύση με καθαρές γραμμές, όπως αυτές τις δύο “αχιβάδες” του Óscar Niemeyer στο κυβερνητικό κτήριο της Μπραζίλια, της πρωτεύουσας της Βραζιλίας.

3068698146_204e1df7f7_b

https://www.flickr.com/photos/bailemoselbimbo/3068698146/sizes/l

Κάθε γλώσσα είναι μία ξεχωριστή νοοτροπία. “Πατρίδα μου είναι η γλώσσα μου”, έλεγε ο Πορτογάλος ποιητής Fernando Pessoa. Ο πολιτισμικός χαρακτήρας τής κάθε γλώσσας διαφαίνεται στο πρόσωπο του ανθρώπου, ακόμη και  σε στιγμές που δεν μιλάει. Τα χαρακτηριστικά του μιλούν για τις αντιλήψεις του, όπως σε αυτήν την προτομή κάποιου ευγενούς των Μάγια από την κλασική περίοδο (250-1000 κ.Π.) και στο πρόσωπο ενός από τους 12 Προφήτες -από τον 18. αι., έργο του Βραζιλιάνου Aleijadinho -του μικρού σακάτη, όπως τον ονόμαζαν, λόγω της λέπρας που τον κατέτρωγε…) [επόμενη φωτογραφία] Χίλια χρόνια αρκούν για ριζικές αλλαγές στον τρόπο σκέψης… 

thumbs

http://www.geoparkquadrilatero.org/?pg=noticia&id=213&L=PTBR

1

https://www.flickr.com/photos/carcajal/4503474591/sizes/m/

Παρ’ όλο ότι χαρακτηρίζεται ως εικονιστικός, το έργο του σύγχρονού μας ζωγράφου & γλύπτη Fernando Botero -από την Κολομβία– απέχει από το ρεαλισμό, και αποδίδει την πραγματικότητα μέσα από τις ογκώδεις, υπερτροφικές ανθρώπινες μορφές. Η υπερβολή αυτή αποτελεί βασικό στοιχείο του ιδιαίτερου και άμεσα αναγνωρίσιμου ύφους του, μαζί με την καθαρότητα στην απόδοση των μορφών που παραπέμπει στην αναγεννησιακή τέχνη. Ο Μποτέρο απεικόνισε όλο το φάσμα της λατινοαμερικανικής μικροαστικής τάξης, προσεγγίζοντάς την με συμπάθεια, αίσθημα αλληλεγγύης και «αγάπη σε κάθε άγγιγμα», όπως ο ίδιος σημειώνει, αποτυπώνοντάς την συνήθως μέσα σε ένα κλίμα ευφορίας. Δεν παραμελεί, όμως, και την κοινωνική κριτική της άρχουσας τάξης, την οποίαν σατιρίζει μέσα από την υπερβολική σωματική διάπλαση.

Τα γλυπτά του είναι εμπνευσμένα από αρκετές διαφορετικές πηγές, με κυρίαρχες επιρροές από την πρώιμη αιγυπτιακή τέχνη και τα ανθρωπόμορφα αγγεία και γλυπτά των προκολομβιανών πολιτισμών. Οι δημιουργίες του Μποτέρο είναι από μονόχρωμο μπρούτζο. Βασικό στοιχείο για το σύνολο των γλυπτών του είναι ακόμα η άρτια εκτέλεση και οι ομαλές, λείες επιφάνειες, στοιχείο που υπογραμμίζει τον αισθησιασμό των έργων.

069

http://amartemaroma.blogspot.gr/2011/07/los-murales-mayas-conferencia-video.html

Το “μπλε των Μάγια” έχει χαθεί για πάντα… Αυτή η μοναδική απόχρωση, που χαρακτηρίζει έναν πολύ μεγάλο πολιτισμό, έμεινε μυστική, μέχρι που εξαφανίστηκε τον 16. αι. κ.Π., όταν οι Ισπανοί conquistadores κατέστρεψαν τα πάντα. Και μας απέμεινε να βλέπουμε, σήμερα, στις αρχαίες τοιχογραφίες, χορούς και μουσικές… Κι αυτά τέχνη είναι. [Θα μιλήσουμε, όμως, αναλυτικά γι’ αυτό σε άλλη δημοσίευση.]

escuela-quiteña-andres-sanchez-de-gallque-los-negros-de-esmeraldas-pintores-latinoamericanos-juan-carlos-boveri

http://www.pintoreslatinoamericanos.com/2012/08/escuela-quitena.html

Η λέξη “Κρεολοί” έχει διάφορες έννοιες -ανάλογα με τον τόπο στον οποίο χρησιμοποιείται, και ανάλογα με τη γλώσσα στην οποίαν αποδίδεται: criollos, crioulos, créoles. Στην Αναγέννηση, ήταν οι Ισπανοί που είτε είχαν μεταφέρει τη ζωή τους στις χώρες της Λατινικής Αμερικής, είτε είχαν γεννηθεί εκεί από γονείς μετανάστες. Κρεολοί μπορεί να είναι, όμως, και οι μιγάδες -όπως σε αυτόν τον πίνακα από το Quito του Ισημερινού (Εκουαδόρ), από  μητέρα Αφρικάνα σκλάβα και πατέρα Γάλλο της Καραϊβικής, αλλά και οι ίδιοι οι Αφρικανοί -χωρίς ούτε μία λευκή σταγόνα στο αίμα τους-, που μετοίκησαν βίαια, ως δούλοι.

Είναι ενδιαφέροντα τα υβρίδια που προβάλλονται από τη συνάντηση δύο ή και περισσότερων πολιτισμών. Μόνο που στις φλέβες τους ρέει πόνος…

Haiti

https://www.blendspace.com/lessons/V3uIlZicx-VZsA/prefete-duffaut

Τα “κινητά μυστήρια της Αϊτινής πραγματικότητας” ονόμαζε κατά τη δεκαετία του 1940 ο Préfète Duffaut τον σουρρεαλισμό του. Και με αυτόν φανέρωσε μπροστά στην έκπληξη των φιλότεχνων, έναν φανταχτερό κόσμο από μορφές της πλαστικής και του φωτός!

1280x1280_metate-ceremoniel-costa-rica-art-precolombien-5089612bda3e1-01

http://www.galerie-mermoz.com/en/objects/pre-columbian-art-ceremonial-metate-guanacaste-nicoya-costa-rica.html

Στην αρχαία Κόστα Ρίκα -στο Nolpopocayan, τη “Γη όπου τα Βουνά Καπνίζουν”-, οι θεοί δέχονταν τις προσφορές των ιθαγενών -καλαμπόκι, το χρυσάφι εκείνης της εποχής, υπερτροφή που ανέθρεψε ολόκληρους πολιτισμούς της Μέσης Αμερικής- σε τελετουργικά metatl -γουδιά με ζωομορφικές αναπαραστάσεις των ιερών πνευμάτων του τροπικού δάσους.

converstions-for-email

http://www.diariodelviajero.com/america/el-jade-para-los-pueblos-mesoamericanos

Είναι δύσκολο να φωτογραφηθεί η απόχρωση quetzal του νεφρίτη -του πολίτιμου λίθου των ευγενών της Κεντρικής Αμερικής. Οι ίδιοι ονόμαζαν αυτήν την πέτρα “του παραδείσιου πτηνού”, που έχει κι εκείνο το ίδιο χρώμα και ήταν τα φτερά του πολύτιμα, σαν το jade.

Oro_precolombino._Chamán._Costa_Rica.

http://es.wikipedia.org/wiki/Costa%20Rica?uselang=en#mediaviewer/File:Oro_precolombino._Cham%C3%A1n._Costa_Rica..jpg

Κι από χρυσάφι έφτιαχναν οι ιθαγενείς τις σαμανικές μορφές των μάγων-ιερέων-θεραπευτών της φυλής τους, και τους απεικόνιζαν μετουσιωμένους στο ζώο που προστάτευε τον πολιτισμό τους: κροκόδειλο, πούμα, πουλί colibrí…

Κατασκεύαζαν αυτά τα “κοσμήματα των δέντρων” από κερί, το οποίο κάλυπταν με χρυσάφι. Έπειτα, θέρμαιναν το κερί, ώστε να λιώσει, κι απέμενε το χρυσό εκμαγείο. Στόλιζαν τα ιερά δέντρα τους με αυτά, έτσι ώστε να απομακρύνονται τα κακά πνεύματα με τον ήχο που έκαναν όταν ο άνεμος κουνούσε τα κλαδιά.

DSC5096-600x400

http://www.artesaniasur.cl/?wpsc-product=figuritas-de-mazapan

Οι ινδιάνοι χαρακτηρίζονται από συντηρητική σκέψη, από την εμμονή να διατηρήσουν τον πολιτισμό τους. Αυτή η στάση ζωής έχει πάρει διάφορους δρόμους: η χρήση της ιθαγενούς γλώσσας περιορίζει τους ιθαγενείς πληθυσμούς σε ένα είδος “πολιτισμικής φυλακής” και τους στερεί από βασικά δικαιώματα, όπως η παιδεία, η υγεία και η ιδιωτική περιουσία. Αντίθετα, η διπλή χρήση της μητρικής ινδιάνικης και της ξένης (ισπανικής) γλώσσας του κατακτητή, δημιουργεί φυλετικούς διαχωρισμούς και ταξικές ανισότητες. Από την άλλη πλευρά, η κατάργηση της ιθαγενούς γλώσσας και η αποκλειστική χρήση της ισπανικής, μετατρέπει τον ζωντανό ινδιάνικο πολιτισμό σε μία “τουριστική κουλτούρα”.

Σχετικά πρόσφατα, τo 1938, στον Ισημερινό (Εκουαδόρ), μία μιγάδα, η Margarita Reza Povea, χρησιμοποίησε μία παραδοσιακή συνταγή ζύμης καλαμποκιού, με την οποίαν κατασκεύασε μικροσκοπικές φιγούρες, πολύχρωμα διακοσμημένες με λαϊκή τεχνοτροπία, και τις αφιέρωσε στους αγαπημένους της νεκρούς, τη Νύχτα της 2. Νοεμβρίου, που αντιστοιχεί με το ψυχοσάββατο. Οι Λατινοαμερικάνοι πιστεύουν ακόμη και σήμερα ότι η μνήμη των νεκρών πρέπει να διατηρείται μέσα από την τροφή. [Και η γαστρονομία, τέχνη είναι κι αυτή, αλλά θα την δούμε αναλυτικά σε άλλη δημοσίευση.]

Σιγά-σιγά, αυτό έγινε σύγχρονη λαϊκή τέχνη, η οποία συντηρεί οικονομικά την μιγαδική κοινότητα του Calderón, κοντά στην Πρωτεύουσα Quito. Είναι παγκόσμια γνωστή αυτή η τέχνη του ψωμιού από τον Ισημερινό.

cuzco37

https://pinceladasdeunamicroviajera.files.wordpress.com/2014/08/cuzco37.jpg

Εδώ και 3.500 χρόνια, τα ινδιάνικα παραμύθια επιβιώνουν μέσα από τις “αφηγηματικές” τέχνες. Στο βόρειο Περού, mates  burilados λέγονται οι κολοκύθες με την εγχάρακτη απεικόνιση λαϊκών ιστοριών, ιστορικών γεγονότων, θρησκευτικών παραδόσεων ή απλώς διακοσμητικών τοπίων, εμπνευσμένων από τη Φύση.

Bertha_Small_Pottery

http://faariscar.blogspot.gr/2011/03/art-knowledge-news-keeping-you-in-touch_02.html

Ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι σύγχρονοι καλλιτέχνες -που δεν είναι απαραίτητα ινδιάνοι- συνεχίζουν την περιπλάνηση των τεχνών σε δρόμους ιθαγενείς, δημιουργώντας κεραμικά σε στυλ mogollón.

metepec-tree-450

http://www.mexican-folk-art-guide.com/tree-of-life.html#.VINuIjGsXfI

Όταν οι Ισπανοί κατέκτησαν το Μεξικό, διαπίστωσαν ότι τους ήταν σχεδόν αδύνατον να μάθουν τις γλώσσες των ιθαγενών. (Δεν χρειαζόταν, άλλωστε, αφού οι καινούριοι σκλάβοι τους θα έπρεπε να μάθουν τη γλώσσα των αφεντικών!…) Έτσι, προσπάθησαν να διδάξουν τα ισπανικά στους ιθαγενείς, με παράξενο τρόπο: βασιζόμενοι στην ινδιάνικη εικονογραφία των κεραμικών, πλάθουν ακόμη και σήμερα μικρά γλυπτά, με μορφές του καθολικού χριστιανισμού. Αυτά τα τοποθετούν πάνω σε πήλινα “δέντρα”, ξεκινώντας πάντα με την ιστορία του Αδάμ και της Εύας, ονομάζοντάς τα “Δέντρα της Ζωής”. 

Αργότερα, η θεματολογία άλλαξε, κι έτσι σήμερα, τα δέντρα αυτά της ζωής, αποτελούν σημαντική έκφραση της μεξικανικής λαϊκής τέχνης.

tenango

http://manuhernandez0529.blogspot.gr/p/unidad-i-historia-de-mexico.html

Χρώματα, χρώματα, χρώματα!!! Αυτά χαρακτήριζαν πάντα τις ινδιάνικες τέχνες. Τα βλέπουμε, όχι μόνο στα “δέντρα της ζωής”, αλλά και στα υφάσματα, με τα οποία οι chichimecas – οι εχθροί των Αζτέκων- φτιάχνουν ακόμη και στην εποχή μας τα παραδοσιακά τους γυναικεία ρούχα, που λέγονται huipiles.

f1985e2b52d0c3f8579e816e8ec6f809

https://www.tes.com/lessons/jjJYvukyH9-CNA/hh-uruguay-animals-colombia-casitas

Στην πόλη Ayacucho του Περού, εκεί που έγινε μία σημαντική μάχη για την ανεξαρτησία από το ισπανικό στέμμα, οι απόγονοι των Ίνκας φτιάχνουν σήμερα retablos, δηλαδή εικονοστάσια, τα οποία, όμως, παρουσιάζουν σκηνές από την καθημερινή ζωή. Κι επειδή οι πολιτισμοί δημιουργούνται με ό,τι τους προσφέρει η Φύση στην οποία ζουν, οι Περουβιανοί λαϊκοί τεχνίτες χρησιμοποιούν ένα μείγμα βραστής πατάτας για να πλάθουν αυτές τις φιγούρες, τις οποίες βερνικώνουν χρησιμοποιώντας το άσπρο του αυγού!

calaveritas

http://www.taringa.net/posts/info/7794342/Dia-de-Muertos-en-Mexico.html

Στο Μεξικό -το πολύχρωμο- γιορτάζουν κάθε 2 Νοεμβρίου την Ημέρα (ή μάλλον τη νύχτα) των Αγαπημένων (τους) Νεκρών: El día de los muertos. Και στολίζουν τα νεκροταφεία με κίτρινα λουλούδια cempaxúchitl και με papel picado -ψιλοκομμένο χαρτί-, κινέζικο, και παίζουν μουσική το βράδυ, τρώγοντας πάνω στα μνήματα το φαγητό που προτιμούσε στη ζωή του ο αγαπημένος τους νεκρός. Και φτιάχνουν γλυκά σαν νεκροκεφαλές -πολύχρωμες κι εκείνες-, γιατί το Μεξικό -όπως κι όλη η Λατινική Αμερική- ζει την καθημερινότητα στο μεταίχμιο του θανάτου, λόγω της τρομολαγνείας που καλλιεργούν εκεί τα ακραία καθεστώτα και ο θρησκευτικός φανατισμός…

plentyofcolour_papel_1

http://plentyofcolour.com/wordpress/wp-content/uploads/2011/06/plentyofcolour_papel_1.png

Στο κεντρικό Μεξικό, υπάρχει μία πόλη, που λέγεται Puebla. Κι ο θρύλος της αφηγείται ότι στα χρόνια της αποικιοκρατίας, έφτασε με τα σκλαβοκάραβα μία αρχόντισσα από την Κίνα, η οποία, όμως, είχε γεννηθεί στο Cochim της Ινδίας, απ’ όπου την απήγαγαν Πορτογάλοι πειρατές και την πούλησαν στην Μανίλα των Φιλιππίνων, όπου εκείνη τους ξέφυγε, ζήτησε άσυλο από τους Ιησουίτες κι έγινε…  Καθολική καλόγρια (!) Ήταν, όμως, τόσο άτυχη, ώστε οι ίδιοι πειρατές να την απαγάγουν και πάλι και να την ξαναπουλήσουν -στο Μεξικό αυτήν τη φορά-, όπου την αγόρασε ο Αντιβασιλέας της Νέας Ισπανίας… Και λέει αυτός ο θρύλος ότι -εκτός από την παραδοσιακή μεξικάνικη ενδυμασία της china poblana με τις καλλιτεχνικές επιρροές από την Ινδοκίνα-, έφερε μαζί της και το χαρτί, το ευγενές φυτικό προϊόν της Κίνας, που ήδη είχε αρχίσει να επεξεργάζεται και η Ευρώπη. Και στολίζουν από τότε τα γιορτινά τους τραπέζια, με το ίδιο αυτό, κινέζικο, πολύχρωμο, χαρούμενο χαρτί! 

scorpion monster

http://svdejala.blogspot.gr/2012_02_01_archive.html

Αργότερα, πολύ αργότερα, στην πόλη Oaxaca -στο Μεξικό- το 1936, το χαρτί πήρε κι άλλη μορφή στη μεξικάνικη λαϊκή τέχνη, και πλάθουν από τότε με χαρτοπολτό alebrijes -δράκους φτερωτούς-, που τους φέρνουν ασιατικές μνήμες, αλλά αναπαριστούν και τον Κετσαλκόατλ (Quetzalcóatl), τον ινδιάνικο  θεό του φτερωτού φιδιού, τον ήρωα εκπολιτιστή των Μάγιας και των Αζτέκων!!!…

mascara_diablada1

http://www.imagui.com/a/mascara-de-diablada-crepGdyzM

Και στη Βολιβία, ψηλά, στις Άνδεις, λένε “chinas supay” δηλαδή Κινέζες-δαιμόνια τις χορεύτριες της “diablada”-του παραδοσιακού χορού των διαβόλων, οι οποίες φοράνε τοτεμικές μάσκες, που φέρνουν στο νου τα πνεύματα του Θιβέτ ή και της Ινδονησίας. Ας αναλογιστούμε ότι οι πρώτοι ινδιάνοι, οι αρχαίοι ιθαγενείς της αμερικανικής ηπείρου, είχαν ξεκινήσει το ταξίδι τους από τη Μογγολία και πέρασαν από την Πολυνησία, κουβαλώντας μαζί τους χαμένους πολιτισμούς, αρχέγονους…

images (1)

http://www.hotelcalacoto.com/galeria/index.php?l=en

Για περισσότερη συζήτηση πάνω σ’ αυτό το θέμα, επικοινωνήστε με το Ηλία Ταμπουράκη, καθηγητή – μεταφραστή πορτογαλικής γλώσσας & λατινοαμερικανικού πολιτισμού, κιν. 6951614346 και την Maricela Jiménez Sancho καθηγήτρια ισπανικής γλώσσας, κιν. 6939777085

Advertisements

14 responses to “Ταχυδρόμος του Πολιτισμού ! Οι Τέχνες της Λατινικής Αμερικής !

  1. Pingback: Γέννηση ενός υβριδικού πολιτισμού | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  2. Pingback: Συγκριτική Μυθολογία: Ένα παραμύθι παγκόσμιο, αλλά όχι παγκοσμιοποιημένο. | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  3. Pingback: Βραζιλία-Κούβα: Μαύρο θέατρο Orixá! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  4. Pingback: Αρχαιοαστρονομία, μία σαγηνευτική επιστημονική έρευνα! - ΠόλιςPost

  5. Pingback: Αρχαιοαστρονομία! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  6. Pingback: Αρχαιοαστρονομία! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  7. Pingback: Λατινική Αμερική: Ανεξαρτησία, σύγχρονη ζωή & λαϊκή παράδοση. | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  8. Pingback: Unesco: Οι 31 χώρες που υπάρχει λόγος να επισκεφτούμε! | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  9. Pingback: Ξέρατε ότι… ? Το Μεξικάνικο χαρτί… | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  10. Pingback: Ξέρατε ότι… ? Οι Πορτογάλοι… | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  11. Pingback: Unesco-gr: Ταξίδι στις γλώσσες των πολιτισμών… | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  12. Pingback: Ταχυδρόμος του Πολιτισμού ! Ταξίδι στις γλώσσες των πολιτισμών… | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

  13. Pingback: Απορίες γύρω από τη γλώσσα ? Ισπανικά: χρόνοι ρημάτων. | Ιδιαίτερα μαθήματα ξένων γλωσσών

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s